تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥١٢ - كار كنيد تا اسرار نهانى شما پديدار گردد

و نيز در روايات معتبر وارد شده است كه :
« الكاد فى سبيل عياله كالمجاهد فى سبيل الله » .
( كسى كه در راه معاش خاندانش مى كوشد مانند كسى است كه در راه خدا مجاهدت مى كند ) .
از طرف ديگر آيات فراوانى با بيانات گوناگون سعى و كوشش را ترويج كرده حتى در بعضى از آيات مى گويد :
« و ان ليس للانسان الا ما سعى » .
( براى انسان غير از سعى و كوشش چيزى وجود ندارد ) .
در آيهء ديگر مى فرمايد :
« يا ايها الانسان انك كادح الى ربك كدحا فملاقيه » .
( اى انسان تو در حال كوشش رو به ملاقات خداوندى مى روى ) .
اين بيان در بارهء كار و كوشش از نظر اخلاق و حقوق و اجتماع انسانى است كه اساسىترين عامل زندگانى معرفى مى شود .
جلال الدين در ابيات مورد تفسير مسئلهء ديگرى را در بارهء كار مطرح كرده است كه با مقصود كلى او در ابيات مربوطه تطبيق مى شود .
جلال الدين جريان هستى را از عرض به جوهر و از جوهر به عرض بيان نموده ، سپس وارد اين مسئله مى شود كه چون اعراض مى توانند جوهرها را نمودار بسازند . به وجود آمدن يا كشف شدن جوهر و اسرار نهانى انسانى وابسته به مقدار كارى است كه مى خواهد انجام بدهد . به عبارت ديگر از آن جهت كه تعاقب اعراض و جواهر در جويبار حركت انجام مى گيرد ، بنا بر اين براى ايجاد يا پرده برداشتن از روى اسرار و جوهر انسانى كار و كوشش ضرورت دارد .