تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٩٢ - مشورت يك اصل ضرورى است

به طور اختصار مى توان مشورت را چنين تعريف كرد كه مشورت عبارت است از : در ميان گذاشتن مطلب با شخصى كه در بارهء آن آگاهى دارد و ابراز آگاهى خود را در آن مطلب مضايقه نخواهد كرد .
شرايط طبيعى و قانونى مشورت زياد است و مى توان گفت به حسب اختلاف زمانها و عوامل اين شرايط مختلف مى باشد ، ولى عنصر اساسى مشورت كه در همهء زمانها و شرايط بايستى مراعات شود دو چيز است :
اول - عنصر اطلاع شخص مورد مشورت ، زيرا - اگر اطلاع نداشته باشد بدون ترديد مشورت كننده را در نادانى خود غوطه ور كرده و او را به خلاف واقع مرتكب خواهد ساخت .
دوم - امين بودن شخص مورد مشورت است ، چنان كه در روايات هم وارد شده است كه « المستشار موتمن » ( شخصى كه مورد مشورت قرار گرفته است امين دانسته شده است . ) اين اصل به اين عظمت مانند ساير اصول انسانى نتوانسته است از بازيگرى انسانها در تاريخ در امان بوده باشد و نه تنها شرايط آن را مراعات نكرده و مسخره را مشورت ناميده‌اند ، بلكه خود يكى از وسايل گمراه كردن ساده لوحان قرار گرفته است .
مخصوصاً در بارهء اكثريت كه قرنها است براى بشر به عنوان چارهء منحصر در رسيدن به واقعيات زندگى دستاويز قرار گرفته است ، چه ابهامها و تاريكىها كه روى نداده و چه بازيگرىها كه انسان در بارهء آن انجام نداده است . يكى از دانشمندان علوم اجتماعى تعبير خوبى دارد ، مى گويد : اين مسئله اكثريت مانند همان صندوق پاندورا است كه در افسانه هاى باستانى وجود دارد . ( مى گويند اين صندوقى بود كه تمام حيوانات موذى از قبيل مار و مور در آن جمع آورى شده بود ) نمى خواهيم بگوييم : اكثريت در اصل مشورت به هيچ وجه از واقعيت خبر نمى دهد ، بلكه مى گوييم : اكثريت مانند پول است كه تنها براى تبادل كالاها و كارها وضع شده است ، ولى به جهت عدم مراعات حقيقت اين وسيلهء مهم تلفات بىنهايت در انسانها و ارزشها وارد ساخته و بتمام مقدرات و سر نوشت بشر به طور ناخود آگاه حكمفرما بوده است .