تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٢٧ - در آن هنگام كه مى خواهيد شعله خانمان سوز نفس حيوانى را با آب معرفت خاموش بسازيد ، آتش نفس چك چك خواهد كرد ، نترسيد به آب پاشيدن ادامه بدهيد و اين شعلهء شخصيت سوز را خاموش كنيد

در آن موقع كه به سرزنش مشغول مى شويد ، آه مى كشيد و شعله هاى ندامت در درون شما زبانه كشد . در حقيقت در آن مرحله قرار گرفته‌ايد كه ناشايستى خارها را درك كرده كم كم دست انداخته‌ايد كه آنها را از بيخ و بن بر كنيد . سر پايين بيندازيد و مشغول كندن شويد و احساس خستگى نكنيد . اگر ديديد اوصاف و اخلاق پسنديدهء درونى شما نمودارتر گشته و صفات زشت و پليد ، شما را پست و تحقير مى كنند بدانيد كه ريشه هاى آن اوصاف و اخلاق در حال پيروزى بر ريشه هاى صفات زشت و پليد شما است ، ننشينيد و با تلقين نيروى خود را تقويت كنيد .


((١٢٥٧)) آب نور او چو بر آتش چكد چك چك ار آتش بر آيد بر جهد
((١٢٥٨)) چون كند چك چك تو گويش مرگ و درد تا شود اين دوزخ نفس تو سرد
در آن هنگام كه مى خواهيد شعله خانمان سوز نفس حيوانى را با آب معرفت خاموش بسازيد ، آتش نفس چك چك خواهد كرد ، نترسيد به آب پاشيدن ادامه بدهيد و اين شعلهء شخصيت سوز را خاموش كنيد ديده‌ايد وقتى كه مى خواهيد براى خاموش كردن شعله يك آتش آب بپاشيد چه صداهاى جز جز و چك چك از آتش بلند مى شود ؟ اگر آن فردى كه آب مى پاشد خام و ساده لوح بوده باشد از آن صداهاى عجيب وحشت مى كند ، شايد هم ظرف آب را به يك طرف بيندازد و فرار كند ، به اضافهء آن صداها گاهى بخار داغ از آتش به وسيلهء تبخير آب بلند مى شود كه اگر نزديكتر برويد ممكن است شما را شديدا ناراحت كند .
در آن موقعى كه مى خواهيد از چشمه سار منطق و وجدان يا بوسيله مربيان الهى آبى به شعله هاى خود پرستى و مقام دوستى و ثروت طلبى بپاشيد ، نفس امارهء