تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٥٧ - اتفاق و اتحاد بالقوه ها را به فعليت مى رساند

هستند بيان نمايد . در بارهء ارتباط ستارگان با يكديگر اصطلاح مخصوصى در فرهنگ گذشتگان بوده است كه مى گفتند : قران سعدين ( ارتباط دو ستارهء سعد با يكديگر كه موجب اثر نيكو مى باشد ) ، قران نحسين ( ارتباط دو ستارهء نحس با يكديگر كه سبب به وجود آمدن اثر بد مى باشد ) اصطلاحات و تخيلات زيادى در اين باره وجود داشته است .
اما در ابيات فوق جلال الدين با نظر به مثالهايى كه مى آورد همان قانون ارتباط موجودات با يكديگر و آثار متولد از آن را باز گو مى كند و با نظر به بعضى از مطالب ديگر كه جلال الدين در مثنوى مطرح كرده است احتمال قوى مى رود كه مقصودش بيان يك مسئلهء معمولى بوده است نه اين كه واقعاً خود معتقد بوده است .


((١١٠١)) قوت اندر فعل آيد ز اتفاق چون قران ديو با اهل نفاق
اتفاق و اتحاد بالقوه ها را به فعليت مى رساند اين هم يك اصل بسيار صحيح است كه جلال الدين متذكر مى شود و آن اين است كه اتفاق و اتحاد مى تواند رويدادهايى را كه هنوز در حالت هسته و ريشه هستند به فعليت برساند و بارور كند . در باره اتحاد و اتفاق مطالب فراوانى از نظر طبيعى و روانى و اجتماعى و سياسى و دينى وجود دارد كه تفصيل مشروح آنها احتياج به بررسىهاى فراوانى دارد ، ما در اين مورد به طور اختصار مسائلى را مطرح مى كنيم :
١ - اتفاق افراد انسانى در بارهء انجام كارى يا به دست آوردن هدفى موجب تصاعد شگفت انگيز نيرو مى باشد كه مى توان گفت : اين تصاعدى است كه قانون و انضباط ندارد ، زيرا - فرض كنيم : نيروى يك فرد در حال انفراد به اين اندازه است كه مى تواند سنگى به وزن شصت كيلو گرم را بر دارد ، هنگامى كه اين فرد در ضمن جمعيتى تحريك شده كه به طور اتفاق كار مى كنند بخواهد سنگى بر دارد ، ممكن است هفتاد يا هشتاد ، بلكه صد كيلو