تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٥ - ضرورتها ممنوعيتها را بر مى دارد

((٥٢٠)) كز ضرورت هست مردارى مباح بس فسادى كز ضرورت شد صلاح
ضرورتها ممنوعيتها را بر مى دارد يكى از ضرورىترين اصول اسلامى اين اصل است كه مى گويد : هر گونه ممنوعيت در موقع ضرورت مباح مى شود ، با نظر به اين كه تمام قوانين اسلام براى پيش برد هر دو جنبه مادى و معنوى انسانها است ، اگر تطبيق يكى از آن قوانين به جهت شرايط خارجى به ضرر انسانى بوده باشد ، آن قانون از نظر فعليت براى آن فرد ساقط مى شود ، مانند اين كه مكلف به آن قانون نيست . مدارك اين اصل چنان كه به طور اختصار اشاره كرديم هم از آيات قرآنى استفاده مى شود و هم از روايات و هم از قانون عقلى و هم از اجتماع .
موارد گوناگون فقهى اين اجماع را به طور روشن نشان مى دهد ، لذا احتياجى به تفصيل ديده نمى شود . اما آيا قرآنى :
« لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ٢ : ٢٨٦ . . . » (١) ( خداوند كسى را به بيشتر از قدرت او مكلف نمى سازد ) .
اين مضمون در چند آيه از قرآن مجيد تكرار شده است . (٢) « . . . فَمَنِ اُضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَلا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْه ٢ : ١٧٣ . . . » (٣) ( كسى كه بدون تجاوز و تعدى مضطر شود گناهى بر او نيست . )

(١) سوره بقره ، آيهء ٢٨٦ . .
(٢) سوره انعام ، آيهء ٢٥٢ ، سوره اعراف ، آيهء ٤٢ ، سوره مؤمنون ، آيهء ٦٢ ، سوره طلاق ، آيهء ٧ ، سوره بقره ، آيهء ٢٣٣ . .
(٣) سوره بقره ، آيهء ١٧٣ . .