آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٦٨ - آيا آيات«حبط» داراى عموميت است؟

وقوف مى‌كردند، يكى مى‌گفت: «بار خدايا شترى به من ارزانى دار»، آن دگر از خدا گوسفند مى‌خواست. از اين جهت، آيه مورد گفتگو نازل گرديده است.» «السدى» مى‌گويد: «مردم عرب وقتى مناسك حج را انجام مى‌دادند و در منى اقامت مى‌كردند، هيچ‌يك از آنان خدا را ياد نمى‌كرد و تنها به ياد پدران خود مى‌پرداخت و خواستار متاع پست دنياوى بود».[١] از امام باقر (ع) نقل شده است: «وقتى آنان جمع مى‌آمدند به پدران خود و كارهاى آنان افتخار مى‌كردند و كارهاى آنان را با سخنانى مبالغه‌آميز برمى‌شمردند.»[٢] اين معنى در صورتى است كه بر اين باور باشيم «اولئك» به گروه دوم اشاره دارد. ولى اگر بر اين باور باشيم كه مورد اشاره هر دو گروهند، آيه بدين معنى خواهد بود كه براى هر گروه، بهره‌اى است بر حسب آنچه در پى آنند، چه دنيا و چه آخرت، و مانند اين آيه است كه مى‌گويد:

مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ‌.[٣] آنكه كشت آخرت خواهد، در كشت او بيفزاييم و آن كه كشت دنيا را طلب كند، از آن به وى خواهيم داد و او را در آخرت بهره‌اى نباشد.

شايان گفتن است كه اگر هدف شخص مؤمن هم دنيا باشد، بهره او از دنياست و او را در آخرت، بهره‌اى نيست. اين خواسته با توجه به كوتاهى نظر و همت پست او بالاترين بهره اوست در وصف اين گونه افراد است:

إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا، أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ.[٤] همانا آنان كه عهد خدا و سوگند خود را به بهايى اندك بفروشند، اينان را در سراى آخرت (از بهشت حق) بهره‌اى نيست.

[١] طبرى، تفسير، ج ٢، ص ١٧٤- الدر المنثور، ج ١، ص ٢٣٢- اسباب النزول، واحدى، ص ٣٤.

[٢] شيخ طوسى، تبيان، ج ٢، ص ١٧٠- مجمع البيان، ج ٢، ص ٢٩٧- الصافى، ج ١، ص ١٧٨- عياشى، ج ١، ص ٩٨.

[٣] شورى، ٢٠.

[٤] آل عمران، ٧٧.