١٨٥- آيه ٨٣، سوره شعراء: رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ‌.- آنگاه ابراهيم رو به درگاه خدا كرده و عرض نمود بارالها مرا (بر اين مشركان) فرمانروايى ده و مرا به بندگان صالح خود ملحق ساز».

در شماره ١٨١ پيرامون آيه‌اى مانند اين آيه گفتگو شد.

١٨٦- آيه ٢٠٠- ٢٠١، سوره شعراء: كَذلِكَ سَلَكْناهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ‌.- اما اين قرآن را چنين در دل تبهكاران گذرانديم (و بر آنها اين كتاب را اتمام حجت كرديم) كه مشاهده عذاب دردناك نكنند، به اين قرآن ايمان نمى‌آورند».

آيه بدين معنى است كه اين قرآن، راه خود را به سوى دلهاى مشركان نيز گشود و آنان، آيات آن را شنيدند و حفظ كردند، ولى با آن به ستيزه برخاستند و به آن ايمان نياوردند. به سخن ديگر با آنكه دلهاى آنان دچار انحراف و كج‌روى بود و با علم به اينكه به قرآن ايمان نمى‌آورند، براى اتمام حجت و لطف نسبت به آنان، قرآن را- كه بر همه موانع چيره مى‌گردد و هيچ‌چيز مانع تابش نورهاى آن نيست، در دلهايشان نفوذ داديم تا پس از برانگيختن پيامبران حجتى بر خدا نداشته باشند: لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ‌.[١] با توجه به آنچه گفته شد. ضمير «ه» در «سلكناه» به قرآن بازمى‌گردد. يعنى قرآن را در دلهاى آنان راه داديم. و كنايه در «كذلك» به وضع مشخص مجرمان اشاره دارد كه سرسختى آنان در دشمنى و ستيزه‌جويى با حق است.

برخى بر اين باورند كه بازگشت ضمير «ره» در «سلكناه» تكذيب است و بازگشت كنايه، به چگونگى ايمان نياوردن به قرآن و با اين وصف معنى آيه اين است:

«ما تكذيب و ناباورى را در دلهاى آنان راه داديم و به همين دليل است كه آنان به قرآن ايمان نمى‌آورند و آن را تكذيب مى‌كنند و بر اين حالتند تا عذاب دردناك را ببينند».

«اشعرى» بدين تأويل و معنى متمسك شده است تا كفر كافر را به خداى سبحان نسبت دهد و با استناد به همين معنى بر آن باور است كه كافر توانايى هدايت‌

[١] نساء، ١٦٥.