زمين، همگى در دست قدرت اوست‌ وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ‌[١] او پيش از هر انسان، مالك قلب اوست، قلبى كه سرچشمه هر اراده و قصد اوست، در آنچه انجام مى‌دهد، يا بر مى‌گزيند. بنابراين، هيچ‌كس بدين گمان كه در متصرفات خود، داراى استقلال است و بر طبق اراده خود عمل مى‌كند، مغرور نباشد. بلكه در آن سوى انجام هر هدف و نيل به نيازمنديهاى زندگى، اراده چيره و قاهر پروردگار جهانيان وجود دارد. هيچ‌چيز روى ندهد و هيچ كارى انجام نگيرد مگر به اذن خداى متعال: وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ‌.- و اينان به سحرشان هيچ‌كس را زيان نرسانند، مگر به اذن خدا».

پيشتر نيز در موضوع «الامر بين الامرين» در اين باب گفتگو شده است.[٢] اگر سركشان، به علت دلبستگى به خوش‌گذرانيهاى اين زندگى و ظواهر فريباى آن، از پذيرش دين آسمانى سرباز زده‌اند- و پذيرش حق را با لذتهاى پست حيوانى و مصالح زودگذر و نيست شونده منافى مى‌دانند- بدانند كه هميشه خوشى با زندگى همراه نيست و [گاهى‌] باد به سوى مخالف جهت حركت كشتى نيز مى‌وزد و هيچ انسانى از گردش روزگار و دگرگونيهاى اوضاع زمان در امان نيست و در معرض مصيبتها و ناراحتيهاى اين زندگى قرار دارد. اين سخن واقعيتى است كه انسانهاى غير مؤمن را كه تكيه‌گاه استوارى ندارند، به نگرانيهاى هميشگى دچار مى‌كند. حال آنكه كسانى كه ايمان آورده‌اند، دلهايشان به ياد خدا آرام گرفته است كه دلها به ياد خدا آرام مى‌گيرد: الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ، أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ‌.[٣] اين معنى، مانند سخن امام على امير المؤمنين (ع) است كه مى‌فرمايد:

«عرفت اللّه بفسخ العزائم و حلّ العقود و نقض الهمم».

خدا را به باطل ساختن تصميمها و گشودن گره‌ها و شكست همّتها شناختم.» و بسيارى نيز تفسير آيه را بدين معنى و مفهوم ترجيح داده‌اند. از جمله «زمخشرى» مى‌گويد: «در معنى آيه گفته شده است: خداوند مالك قلب بنده‌

[١] زمر، ٦٧.

[٢] بقره، ١٠٢.

[٣] رعد، ٢٨.