آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٦٥ - آيا آيات«حبط» داراى عموميت است؟

آنان كه به خدا كافر شدند و راه خدا را بر روى حلق بستند، و با رسول او- پس از آنكه راه هدايت بر آنان روشن شد- باز مخالفت كردند (بدانند كه) به خدا ضررى نمى‌رسانند. زيان و مخالفت بر خود آنهاست و اعمال آنها را خدا (البته محو و نابود مى‌گرداند).

مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى‌ شَيْ‌ءٍ.[١] مثل اعمال كسانى كه به خدا كافر شدند، مانند خاكسترى است كه در روز تند باد شديد همه به باد فنا رود. و از همه كوشش خود هيچ نتيجه نبرند.» وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا ... وَ قَدِمْنا إِلى‌ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً.[٢] آنان كه اميد لقاى ما را نداشتند ... و ما توجه به اعمال فاسد بى‌خلوص و حقيقت آنها كرده و همه را باطل و نابود مى‌گردانيم.» اين آيات و مانند آنها به «حبط» و نابودى كردار كافر به خدا و منكر پيامبرى پيامبر ما، محمد (ص) اختصاص دارد آنكه به نابودى همه اعمال (چه خوب و چه بد) معتقد است، بر اين اعتقاد خود، دليل روشنى از قرآن عزيز ندارد و در نتيجه، آياتى- كه پيشتر بازگو شد و نمايانگر آن است كه سزاى كردار هر انسان، چه بد و چه خوب، داده خواهد شد- به عموميت خود پابرجا است و گناهكاران را نيز دربر مى‌گيرد. تنها منكران خدا، از بهره‌مندى از آن محرومند، ولى ديگر افراد به گونه مطلق مشمول آنند كه مقتضاى قواعد علم اصول فقه و بيان، (ادبيات عرب)، نسبت به اين آيات نيز همين است.

آيا آيات «حبط» داراى عموميت است؟

برخى دانشمندان احتمال داده‌اند كه آياتى از قرآن كريم، به عموميت «حبط» و عدم اختصاص آن- به آنان كه در حال كفر از دنيا بروند- دلالت دارد.[٣]

[١] ابراهيم، ١٨.

[٢] فرقان، ٢١ و ٢٣.

[٣] القول السديد فى شرح التجريد، شيرازى، ص ٣٩٦.