آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٣٢ - درس صد و سى و دوم امتحان همگانى

و تلاش جوامع و افراد در تحقق بخشيدن امكانات و صلاحيتهاى خود تا سره از ناسره شناخته شود: لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ.[١] اين مقدمه‌اى براى دستيابى به درجات گوناگون در آخرت است. از آنجا كه افراد در دستيابى پله‌ها كمال و قرب و نزديكى به خداوند يكسان نيستند، اگر خداى متعال، بدون امتحان، بر حسب استعداد و شايستگى و صلاحيّت افراد و كردار آنان- كه متناسب با صلاحيتهاى آنان است- پاداش هريك را ارزانى دارد، فرياد اعتراض بلند خواهد شد كه چرا اين تبعيض و تفاوت در عنايات و الطاف الهى روى داده است.

بنابراين، حكمت ايجاب مى‌كند كه آزمايشى همگانى وجود داشته باشد، «تا هركس هلاك شدنى است پس از اتمام حجت هلاك شود و هر كه لايق حيات ابدى است، با اتمام حجت به حيات ابد رسد»:

لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى‌ مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ.[٢] تا تفاوتها و اختلافهاى افراد با يكديگر براى آنان آشكار شود و در نتيجه، «مردم را بر خدا حجتى نباشد».

لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ.[٣] اينك نمونه‌هايى از اين آيات:

١- ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى‌ ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ‌.[٤] خداوند هرگز مؤمنان را وانگذارد و بدين حال كنونى (كه مؤمن و منافق به يكديگر مشتبهند) تا آنكه به آزمايش، بدسرشت را از پاك گوهر جدا كند.

به سخن ديگر، امتياز و تفاوت هريك را بر ديگرى نشان دهد.

[١] انفال، ٣٧.

[٢] انفال، ٤٢.

[٣] نساء، ١٦٥.

[٤] آل عمران، ١٧٩.