آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٣ - درس نود و هشتم آيا در قرآن آيات متشابه وجود دارد؟

درخشنده‌اى بيرون مى‌كشند كه خردمندان را به شگفتى مى‌آورند.

برخى افراد، عقيده‌اى معكوس دارند و گمان مى‌كنند كه همه آيات قرآن متشابه است و به همين دليل، استفاده از قرآن را جايز نمى‌دانند مگر به كمك نصّى كه از سوى معصوم (ع) آمده باشد. اينان ظاهر قرآن را براى استدلال يا استنباط حكم شرعى صالح نمى‌دانند و براى اثبات عقيده خود به اين آيه استدلال مى‌كنند: اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً.[١] (خدا قرآن را فرستاد كه بهترين حديث و سخن است). و نيز آنان به حديثى استناد مى‌كنند كه مى‌گويد:

«إنّما يعرف القرآن من خوطب به»[٢]

چنين عقيده‌اى، نسبت به قرآن كوتاه‌بينانه و ستم است، جايى كه خداوند متعال فرموده است: أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‌ قُلُوبٍ أَقْفالُها[٣] (آيا در قرآن نمى‌انديشند يا بر دلهاشان قفل زده‌اند.) در همين زمينه پيامبر (ص) فرمود:

فاذا التبست عليكم الفتن كقطع اللّيل المظلم فعليكم بالقرآن.

هنگامى كه فتنه‌ها همانند پرده‌هاى تيره و تار شب بر شما روى آورد و امور را بر شما مشتبه كرد به قرآن پناه بريد.

اگر قرآن، خود شبهه‌ناك است، چگونه مى‌تواند براى رفع شبهه‌ها مورد رجوع باشد؟

امام صادق (ع) فرموده است: «در اين قرآن، مشعل هدايت و چراغهايى براى زدودن تاريكيهاست. آن كسى كه ديده‌اش بيناست به آن بنگرد و ديده خود را به روشنى بگشايد كه انديشيدن مايه زندگى قلب بيناست، همان گونه كه انسان داراى چراغ، با استفاده از نور و روشنى، در تاريكيها راه مى‌رود». احاديث ديگرى نيز نمايانگر آن است كه در قرآن، تفصيل و توضيح است. ظاهر آن زيبا و باطن آن عميق.

ظاهر آن حكمت و باطن آن علم است.[٤]

[١] زمر، ٢٣.

[٢] تفسير البرهان، محدّث بحرانى، ج ١، ص ١٨، اصل حديث در« بحار الانوار، ج ٤٦، ص ٣٤٩، تاريخ امام باقر( ع)، باب مناظراته مع المخالفين و« فروع كافى»، ج ٨، ص ٣١٢.

[٣] محمد، ٢٤.

[٤] . ٥. ر. ك: اصول كافى، ج ٢، ص ٥٩٩- ٦٠٠.