شرح تجريد الاعتقاد - الشعراني، ابو الحسن - الصفحة ٥٩٢ - عذاب قبر

و اگر گوئى اتفاق بر سقوط عقاب بتوبه كه شارح علامه در اول كلام گفته است منافى اين احتمالات و اختلاف است گوئيم شايد مراد آن است كه اگر جائى توبه قبول شود عقاب ساقط ميشود اتفاقا نه آنكه حتما بايد قبول شود و گناه ساقط شود.

و العقاب يسقط بها لا بكثرة ثوابها لأنّها قد تقع محبطة و لو لاه لانتفى الفرق بين التّقدّم و التّأخّر و الاختصاص و لا تقبل في الآخرة لانتفاء الشّرط

مسأله سيزدهم در باقى مباحث توبه.

توبه خود موجب سقوط عقاب ميشود و بعضى گفتند از بسيارى ثواب آن قبح گناه مستهلك ميگردد و مؤلف فرمايد اين درست نيست زيرا كه اگر چنين بود بايد توبه‌هاى پيش از گناه هم عقاب گناه را ببرد و ديگر آنكه بسا توبه ثواب ندارد مانند خارجى كه از زنا توبه كند چون توبه خارجى دشمن ولايت ثواب ندارد تا عقاب زنا را بردارد و حكم ديگر آنكه توبه در آخرت پذيرفته نيست و در آخرت الجاء است نه اختيار.

[عذاب قبر]

و عذاب القبر واقع للامكان و تواتر السّمع بوقوعه.

مسأله چهاردهم در عذاب قبر.

از ضرار بن عمرو نقل است كه عذاب قبر را منكر بود و ديگر مسلمانان بدان معترفند و شارح علامه فرمود قول خداى تعالى در حق آل فرعون‌ «النَّارُيُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ» صريح است در اينكه پيش از قيامت نيز عذاب و آتش براى گناهكاران هست و البته آل فرعون را آب دريا فرو برد و قبرى نداشتند و مراد از عذاب قبر عالمى است كه ارواح فرعونيان پيش از قيامت در آنجايند و بايد دانست كه تفصيل عذاب و سؤال قبر و آنچه متعلق بآن عالم است از وقايع آينده است كه اگر دنيوى هم بود ما بدان راهى نداشتيم اكنون كه از عالم ديگر