شرح تجريد الاعتقاد - الشعراني، ابو الحسن - الصفحة ٢٨٦ - الفصل الخامس فى الاعراض

الفصل الخامس فى الاعراض‌

و تنحصر في تسعة.

مسأله اولى- حكماى پيشين گفتند موجود يا واجب است يا ممكن و ممكن يا از موضوع بى‌نياز است يا محتاج- آنكه از موضوع بى‌نياز است جوهر است و تفصيل آن را گفتيم و آنكه محتاج است بموضوع عرض است و آن نه قسم است: كم و كيف.

اين. وضع. ملك. اضافه. و فعل و انفعال و متى.

متكلمان تا بيست و يك عرض شمردند و بازگشت همه بهمان نه قسم اول است.

١- كون. ٢- لون ٣- طعم ٤- بوى. ٥- حرارت. ٦- برودت. ٧- رطوبت.

٨- يبوست. ٩- تأليف. ١٠- اعتماد. ١١- حيات. ١٢- قدرت. ١٣- اعتقاد. ١٤- ظن ١٥- نظر. ١٦- اراده. ١٧- كراهت. ١٨- شهوت. ١٩- نفرت. ٢٠- الم. ٢١- لذت.

و بعضى اعراض ديگر هم ثابت كردند و اين بيست و يك قسم كه شمرديم همه داخل كيفند غير كون كه مراد متكلمين از آن اين است يعنى مكان نه وجود.

بعضى حكما گفتند عرض سه قسم است كم و كيف و نسبت و هفت عرض را يكى شمردند و اختلاف حقيقى نيست.

در حاشيه يكى از نسخ شرح تجريد اين شعر را آورده است كه مثل براى همه مقولات است‌