شرح تجريد الاعتقاد - الشعراني، ابو الحسن - الصفحة ٢٠٨ - اجسام عنصرى

گرم است و روشن چون شعاع خورشيد بزمين ميتابد بآن طبقه منعكس ميشود و آميخته با بخار آب است دوم طبقه زمهريريه كه انعكاس حرارت زمين تا آن حد نميرسد و قهرا سرد است و آميخته با بخار آب نيز هست و ابر و باران و برف آنجا درست ميشود. سيم طبقه هواى خالص. چهارم هواى آميخته با دود كه ملاصق با كره آتش است و قدما طبقات هوا را چنين تقسيم ميكردند.

و الماء بارد رطب شفّاف محيط بثلاثة أرباع الأرض له طبقة واحدة.

آب سرد است و تر و شفاف و سه چهارم زمين را فرا گرفته و يك طبقه بيش ندارد و الأرض باردة يابسة ساكنة في الوسط شفافه لها ثلث طبقات.

زمين سرد است و خشك در وسط عناصر و سه طبقه دارد طبقه روى زمين كه خشك و محل زندگى انسان و نبات است و طبقه زيرين آن طبقه طين يعنى خاك با آب آميخته كه از آنجا چاه و قنات بيرون مى آيد و طبقه سيم خاك مركزى است.

علماى كلام در اين كه زمين متحرك است يا ساكن در اين باب بحث كردند و بعضى دليل بر سكون آوردند و بعضى حركت را ممكن دانستند و در كتب مفصل ادله هر يك آمده است خصوصا شفا و شارح علامه فرمود گروهى گفتند زمين سوى پائين ميرود و بعضى گفتند سوى بالا و بعضى گفتند گرد خود ميگردد.

و قول اهل هيئت در زمان ما مشهور است و در قدماى يونان پيروان فيثاغورث ميگفتند زمين گرد خود ميگردد و ابو ريحان بيرونى از بعض اسلاميان نزديك بعهد خود هم نقل ميكند و خود ميگويد در اعمال ما در صنعت نجوم زمين بگردد با فلك- الافلاك فرق نميكند.