شرح تجريد الاعتقاد - الشعراني، ابو الحسن - الصفحة ٢٨٥ - انواع ادراك

او مضبوط نبوده در پيش حس مشترك مشاهده مى‌كند مثل آنكه فرعون هفت سال فراوانى و در دنبال آن هفت سال قحطى را در خواب ديد بصورت گاوهاى فربه و گاوهاى لاغر، با اينكه سالهاى آينده را نميدانست و هرگز در قوه حافظه‌اش ثابت نبود. اما انسان بر حسب مصلحت خداوندى گاهى بر اوضاع عالم غيب فى الجمله واقف ميشود و رابطه با عقول مجرده يا ملائكه يا هر چه نام نهى حاصل ميكند و آينده را از آنها فرا ميگيرد مانند آينه كه برابر آينه ديگر نهند و در اين ميان قوه متخيله حاضر است و آن علم غيبى را چنانكه عادت متخيله است بصورتى مناسب با آن علم جلوه ميدهد چنانكه براى فرعون صورت گاو لاغر و فربه ساخت. گويند زبيده زن هارون هنگامى كه ميخواست قنات مشهور مكه را بسازد خوابى ديد مناسب زنان كه خير رسانيدن بمردم را بدان عمل دانند و هكذا تعبير خواب بسبب تصرف متخيله است كه معانى غيبى و عقلى را كه نفس از عالم ملائكه فرا گرفته بصورتى مناسب در مى‌آورد و معبر ميداند اين صورت حاكى از كدام معنى است. اينجا بيش از اين حاجت نيست و رؤياى تعبيردار يكى از ادله اثبات عقول و عالم مجردات و ملائكه است چنانكه در صفحه ٢٣٦ بآن اشاره كرديم.