شرح تجريد الاعتقاد - الشعراني، ابو الحسن - الصفحة ٣٥٨ - در تعريف قدرت

و الغضب و الحزن و الهمّ و الخجل و الحقد.

غضب و حزن خشم و اندوه است و همّ سرگرمى بكارى دشوار است و شرمسارى خجل و حقد كينه همه از صفات نفسانى و در هر يك روح حيوانى يا بباطن ميرود يا بظاهر مى‌آيد يا دفعة يا بتدريج يا بسيار يا كم مثلا در فزع و ترس روح ميگريزد بباطن و در اندوه همچنين اما كمتر از فزع و در خشم خون ببيرون توجه ميكند و چشم و رخساره را سرخ مينمايد و در شرم نيز رخسار سرخ ميشود اما كمتر از خشم هر چند خود نوعى خشم است و اين حالات و حركات را نسبت بحركت روح ميدهند نه خون هر چند خون با آن حركت ميكند زيرا كه حركت خون بايد بسبب جسمانى باشد مانند فشار.

و فرق ميان حقد و غضب آن است كه در غضب اميد انتقام و توانائى آن است و در حقد اميد دست يافتن فعلى بانتقام نيست.

و المختصّة بالكمّيّة إمّا المتّصلة كالاستقامة و الاستدارة و الانحناء و التّقعير و التّقبيب و الشّكل و الخلقة أو المنفصلة كالزّوجيّة و الفردية.

مسأله بيست و هفتم- كيفيات مخصوص بكميات- پاره كيفيات عارض كم ميشود مانند استقامت كه صفت خط مستقيم است و استداره صفت دائره است و انحناء صفت خط منحنى و تقعير گود بودن مانند كاسه و التقبيب يعنى گنبدى بودن مانند سرپوش و شكل معروف است و خلقت اندازه مناسب اجزاء است.

و اين جمله عارض كم متصل ميشود اما كم منفصل مانند عدد را نيز كيفيات خاص است مانند زوجيت و فرديت و منطق و اصم و غير آن.

فالمستقيم أقصر الخطوط الواصلة بين نقطتين و كما أنه موجود فكذا الدّائرة.