شرح گلستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٤٠ - قسمت اول - مزاياى زبان فارسى كه امروز به آن تكلم ميكنيم
نيست. مثال: ديروز با پدرم زود به مدرسه رفتم. ديروز زود با پدرم به مدرسه رفتم. با پدرم ديروز زود به مدرسه رفتم. ديروز به مدرسه با پدرم زود رفتم.
تنها كافى است كه فعل در آخر جمله قرار گيرد و رعايت اين شرط هم در شعر لازم نيست و در برخى از آثار قديم نيز اين شرط ملحوظ نشده است.
ه- زبان فارسى زبان تركيبى است. ما ميتوانيم با يارى پيشوندها و پسوندها از يك لفظ خواه فارسى باشد يا غيرفارسى چندين لفظ بسازيم و معانى پيشوندها و پسوندهاى ما غالبا مشخص و قياسى است.
و- فارسىزبانان كلمههاى عربى و زبانهاى ديگر را مطابق ذوق خويش گاهى تغيير دادهاند و گاه يك لفظ را با دوگونه تلفظ در دو معنى بكار بردهاند. چنانكه هركدام از كلمات «اراده» و «ارادت»، «مساعده» و «مساعدت»، «اعانه» و «اعانت»، «اقامه» و «اقامت» داراى دو معنى است.
ز- علاوهبر تركيبات كامل، بسيارى از صفتها و فعلهاى مركب داريم از قبيل دوست داشتن، دوست گرفتن، دوستى ورزيدن، دوست شدن، دوست شناختن و مانند اينها. اين نوع تركيبات، ما را از لفظهاى بسيط بىنياز ميكند و در صورتيكه بخواهيم مطلبهاى خود را با چند لفظ محدود بيان كنيم بآسانى از عهده اين كار برمىآييم. مردم انگليس و آمريكا بمنظور بيان مطالب علمى و بينالمللى و تجارى هشتصد لفظ از زبان انگليسى انتخاب كردهاند بقسمى كه مطلب، مربوط بهر نوع موضوعى باشد بوسيله همان هشتصد كلمه و چند اصطلاح فنى كه تعدادش از دويست نميگذرد قابل بيان است و اين زبان ابداعى با رعايت حروف اول لفظهايى كه مبين خصوصيت آنستhsilgnE cisaB ناميده شده است.
laicremmoc lanoitan retni cifitneics naciremA hsitirB
در هرحال اين روش در زبان فارسى عملىتر و آسانتر مينمايد و چنانكه در آخرين قسمت گفتار پيش مرقوم افتاد ما ايرانيان بايد با چراغ عرفان و ادبيات خود براهنمايى گمشدگان وادى نفاق و اختلاف بشتابيم و پيش از سقوط جهان، جهانيان را با ارشاد دينى و اخلاقى دريابيم.
ح- ادب فارسى مخصوصا شعر و عرفانيات آن لطايف لفظى و معنوى بسيار دارد كه هرملت صاحبذوقى را به خود متوجه و علاقمند ميسازد.
ط- قريب چهارده قرن است كه ايرانيان فكر كردهاند و انديشههاى خود را در هرموضوع به فارسى يا عربى يا زبانهاى ديگر به رشته تحرير درآوردهاند و در هرباب يا خود مبتكر و مبدع بودهاند يا آنكه ذوق خود را در تلطيف و حسن بيان حقايق بكار بردهاند.
بنابراين زبان فارسى زبانى است پرمايه و ورزيده كه ميتواند هرنوع انديشهاى را در قالب