خلاصه بيان شيخ در اين زمينه آنكه همه صيت و شهرت سعدى نتيجه عنايت اتابك است كه موجب توجه عام و خاص شده چه مردم از بزرگان و پادشاهان پيروى ميكنند. شيخ اجل، خلال اين گفتار، اهميت و عظمت خود و آثار خويش را بطريق درج عنوان كرده است.

______________________________ (١١٤)-

ز آنگه كه ترا بر من مسكين نظر است ...

رباعى به وزن شماره ٥ با قافيه مردف مردّف‌

(١١٥)-

گلى خوشبوى در حمام روزى ...

وزن شماره ٧ با قافيه مقيّد موصول.

در قديم گلى خاص براى شستشو بجاى صابون بكار ميرفته است و هنوز گل سرشوى را مردمان ديه ميشناسند.

(١١٦)- محبوبى: در بعضى نسخ بجاى محبوبى، «مخدومى» ضبط شده است.

ياء در گلى، ياى اختصاص و بيان نوع است و همچنين ياء در محبوبى، بر تعظيم دلالت ميكند اما اگر «مخدومى» پذيرفته شود ياء آن ممكن است هم نشانه تفخيم باشد و هم ممكن است ياء متكلم عربى گرفته شود.

(١١٧)- مشك: بضم ميم مأخوذ از زبان سانسكريت‌aksuM ماده‌اى است خوشبو كه در ناف آهوى ختا جمع ميشود. در زبان معمول، مشك (بكسر ميم) تلفظ ميشود و كاف آنرا هم به گاف بدل ميكنند. معرب آن مسك است و لفظ مسك يك بار در قرآن مجيد در سوره مطففين آمده است.

aksuM

در زبان سانسكريت بمعنى موش كوچك است و موش در زبان فارسى وesuoM در زبان انگليسى از همين ريشه است و شايد اطلاق‌aksuM بر نافه آهوى ختا از باب تشبيه بوده است.

(١١٨)- عبير: صورت تغييريافته عنبر است.

عنبر: ماده‌اى است كه در مثانه حيوانى بزرگ و دريايى كه در درياهاى گرم بسر ميبرد پيدا ميشود و گويا پيدا شدن آن ناشى از نوعى بيمارى حيوان است. عنبر را در زبان انگليسى و فرانسه‌erbmA مينامند و اين لفظ مأخوذ از زبان عرب است. حيوانى كه از او ماده عنبر ميتراود كاشالت‌ettolahcaC نام دارد و در كتب فارسى آنرا «بال» يا «وال» ضبط كرده‌اند اما بعضى ميگويند كه اين حيوان داراى دندان است در صورتيكه «بال» دندان ندارد.

ettolahcaC

را سعدى گاو عنبر ناميده و برخى آنرا ماهى عنبر و شيرماهى خوانده‌اند.

(١١٩)- گلى ناچيز:

گلى: ياء، در گلى بر تحقير دلالت دارد.

چيز: مجازا: بمعنى شيئى داراى ارزش و شخص مورد توجه است و در مقابل آن،