______________________________ (٧٣)- اعرابى: عرب باديه‌نشين است. مفاد بيت اين است كه ريا كردن و ظاهر ساختن، بيراهه است و آدمى را به كعبه مقصود نميرساند.

(٧٤)- تركستان: مراد از تركستان، ماوراء النهر، آنطرف رود جيحون است.

(٧٥)- مقام: بضم ميم اسم مكان، بمعنى اقامتگاه و مسكن است.

(٧٦)- سفره: لفظ عربى است، بمعنى خوراكى كه در سفر همراه برند و مجازا بمعنى پارچه‌اى است كه بر آن طعام نهند.

(٧٧)- قضا كردن نماز: دوباره خواندن نماز است و قضا بمعنى پرداخت وام آمده است و چون نماز در وقت خود گزارده نشود وامى است كه بايد پرداخته شود.

(٧٨)-

اى هنرها نهاده بر كف دست ...

قطعه بر وزن شماره ١ با قافيه مطلق.

هنرها نهاده بر كف دست: جمله وصفى است و منادى با موصول آن حذف شده.

(٧٩)- سيم: نقره است و مراد از سيم دغل، سكه قلب نقره‌اى است.

(٨٠)- دغل: بمعنى فساد و نيرنگ است و در اينجا در معنى مفعولى بكار رفته و بمعنى فاسدشده و قلب و ناسره آمده و مفاد شعر چنين است: اى كسى كه هنرهاى خود را بر كف دست دارى تا به همه خلق بنمايى و عيبها را در زير بغل نهفته ميدارى، بنگر كه با اين سيم دغل و وسيله نادرست چه بدست خواهى آورد و در روز درماندگى يعنى روز قيامت ترا بدست چه حاصل خواهد شد؟

حكايت «٧» ياد دارم كه در ايام طفوليت متعبد بودم و شبخيز ...

(٨١)- طفوليت: طفوليت و طفولت، مصدر عربى است بمعنى كودكى و طفلى.

(٨٢)- متعبّد: اسم فاعل از باب تفعل بمعنى مشغول به عبادت و خداپرستى.

\* قاعده راجع به باب تفعل: باب تفعل گاهى براى فرورفتن و استغراق در امرى است از قبيل تعبد (فرورفتن در عبادت) و تأله (فرورفتن در الهيات).

(٨٣)- شبخيز: يعنى خيزنده در شب و شب زنده‌دار.

يكى از مستحبات اسلامى خواندن نماز شب و بيدار بودن در ثلث آخر شب است و اين عبادت را در اصطلاح «تهجد» مينامند.

(٨٤)- مولع: به فتح لام، اسم و مفعول از باب افعال بمعنى حريص است مصدر مزيد آن ايلاع در فارسى معمول نيست و مصدر مجرد آن ولع در زبان فارسى بكار ميرود. و مولع با تشديد و فتح لام بمعنى مبتلى به برص است.

(٨٥)- پرهيز: بمعنى تقوى و احتراز از معاصى است و ريشه پهلوى آن‌cehrap (پرهچ) وcerap (پرچ) ميباشد.