در پرورش ادب و عرفان اين كشور ذوق‌پرور چنانكه بايد و چندانكه شايد سعى بليغ بكار بريم آثارى نظير افكار سعدى و مولوى و حافظ و خيام كه جهانگير و دل و جان‌پذير باشند هميشه ميتوانيم به جهانيان عرضه داريم. بارى در بسيارى از زبانها، كتاب گلستان چندين ترجمه دارد بقسمى كه اگر بخواهيم از همه ترجمه‌هاى اين شاهكار ادب پارسى گفتگو كنيم سخن بدرازا ميكشد. ازاينرو از هرزبان به نام بردن از يكى دو نمونه اقتصار ميشود و در همين حد، مقصود ما كه بازنمايى عظمت گلستان است بثبوت ميرسد.

الف- ترجمه‌هاى گلستان بزبان فرانسه‌

نخستين بار گلستان سعدى شيرازى بوسيله نويسنده‌اى از اهل فرانسه به مردم اروپا معرفى شد. اين نويسنده آندره دوريه‌reyR ud ?erdnA در ١٦٣٤ م گلستان را تا آخر باب اول ترجمه كرد و در ١٦٦ صفحه بچاپ رسانيد كه مجددا در ١٧٣٧ م به طبع رسيد.

آندره، ترجمه‌اى هم از قرآن مجيد تهيه كرده است.

در ١٧٨٩ م نويسنده ديگرى از فرانسه بنام آبه گودن‌niduaG ?ebbA براى گلستان، ترجمه‌اى زيبا و آزاد ترتيب داد و در صدر رساله تاريخى قانونگزارى ايران آنرا به طبع رسانيد. ترجمه گودن از گلستان يكبار در ١٧٩١ بطور مستقل و بار دوم در ١٨٤٣ م همراه با ترجمه كتاب هزار و يكشب جزء پانتئون ادبى تجديد چاپ شده است.

در سال ١٨٣٤ م سه‌موله‌telemeS گلستان را لفظ بلفظ به زبان فرانسه بازگردانيده و با يادداشتهاى تاريخى و دستورى، آنرا تحشيه كرده است. هانرى ماسه مستشرق معاصر به اين ترجمه نظر دارد. سه‌موله در مقدمه كتاب خويش اشتباهات گودن را باز نموده است.

كاملترين ترجمه فرانسه كه مورد توجه كامل هانزى ماسه قرار گرفته ترجمه دفرمرى‌yremerfeD به سال ١٨٥٨ م ميباشد كه صفحات آن به ٣٥٨ بالغ شده و توضيحات تاريخى و جغرافيايى و دستورى آن از هرجهت ارزنده است و چون جمله‌بندى آن مطابق اسلوب زبان فرانسه است در اروپا خوانندگان بسيار دارد.

در زبان فرانسه، چندين ترجمه ديگر از گلستان در دست است و دوهوم‌emohuD قسمتى از گلستان را تحت عنوان «دسته‌گلى از باغ سعدى» به شعر فرانسه درآورده است.

ب- ترجمه‌هاى آلمانى‌

در زبان آلمانى سه ترجمه اهميت دارد: اول ترجمه اوكسن‌باخ‌hcabnexO كه از روى نگاشته‌هاى آندره دوريه تدوين شده. دوم ترجمه اوله‌آريوس‌suiraelO در سال ١٦٥٤ ميلادى است. اين مرد سياستمدار آلمانى كه به عنوان سفارت مدتى در دربار ايران بسر برده و راجع به آثار شيخ بالاخص و ادبيات ايران بالاعم مطالعه كرده است چون بكشور آلمان بازگشت با مشورت حق‌وردى سفير ايران در دربار امير هولشتاين‌snetsloH ترجمه خود را ترتيب‌