______________________________ (٦٢٨)- ايادى: جمع الجمع است. ايادى جمع ايدى و ايدى جمع يد است. معنى حقيقى يد، دست است و مجازا در معنى احسان و بخشش بكار ميرود و در اينجا همين معنى اراده شده.

(٦٢٩)-

گر گزندت رسد ز خلق مرنج ...

مثنوى بر وزن شماره ١.

بيت اخير اشاره است به آيه ١٧ از سوره انفال: «وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‌»

ترجمه: هنگاميكه تير مى‌اندازى، عمل تيراندازى از تو نيست بلكه خدا است كه بجانب آنان تير انداخته است و آنانرا مغلوب ساخته. اين آيه يكى از مدارك و دلايل اصحاب جبر است.

حكايت «٢٥» يكى از ملوك عرب متعلقان ديوان را فرمود ...

(٦٣٠)- مرسوم: اسم مفعول به معنى رسم شده و تعيين شده و مجازا به معنى مقررى است.

(٦٣١)- مترصد: اسم فاعل از باب تفعل بمعنى انتظار كشنده و آماده. رصد، بمعنى كمين كردن است و رصد ستارگان عبارت است از تعيين موقع و وضع مدار و حركت اختران.

(٦٣٢)- لهو: به معنى سرگرمى و اشتغال بيهوده و پرداختن به هوسها يا شادمانى‌ها است.

ملاهى، جمع ملهى بكسر ميم بمعنى وسايل سرگرمى است و مخصوصا بر آلات موسيقى اطلاق ميشود. ملاهى ممكن است جمع ملهى بفتح ميم، مصدر ميمى لهو هم باشد.

(٦٣٣)- لعب: با كسر عين بمعنى بازى و بازيچه است و ملاعب، بيشتر در مورد آلات قمار بكار ميرود. لهو و لعب مأخوذ از آيه ٣٢ از سوره انعام است:

وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ

(٦٣٤)- متهاون: سستى‌كننده، سستكار. اسم فاعل است از باب تفاعل.

(٦٣٥)-

دو بامداد گر آيد كسى بخدمت شاه ...

قطعه بر وزن شماره ١٢ با قافيه مردف.

(٦٣٦)-

اميد هست پرستندگان مخلص را

: مراد اين است: اين اميد براى ما باقى است كه عبادت‌كنندگان اخلاص پيشه از درگاه الهى نااميد بازنگردند.

(٦٣٧)-

مهترى در قبول فرمان است ...

مثنوى بر وزن شماره ١

(٦٣٨)- حرمان: مصدر است به معنى نااميدى و محروم بودن.

(٦٣٩)- سيما: در لغت بمعنى علامت مشخصه و هيئت و وضع ظاهرى است و در زبان فارسى مجازا در معنى روى بكار رفته است زيرا اشخاص را بيشتر از علائم چهره ميشناسند.