بحث در فصاحت و بلاغت قرآن مجيد دو علم ديگر بوجود آمد: يكى علم معانى يا علم بلاغت بود كه از مطابقت سخن با مقام و مقتضاى حال گفتگو كرد، ديگر علم بيان كه كيفيت تعبير انديشه‌ها را بازنمود و از مجاز و تشبيه و استعاره و كنايه سخن گفت.

از قرن هيجدهم در اروپا تحقيقات علمى درباره هريك از زبان‌هاى زنده شروع گرديد و علم خاصى بنام‌euqitsiugniL بوجود آمد كه موضوع بحثش تحولات و كيفيت نشر زبانها و روابط آنها با يكديگر بود.

در قرن نوزدهم ميشل برآل فرانسوى (١٩١٥- ١٨٣٢ ميلادى) علمى وضع كرد كه با تحقيقات علمى تحول معانى الفاظ و علل آنها را مورد گفتگو قرار داد و اين علم در اصطلاح سه‌مانتيك‌euqitnam ?eS نام گرفت بالاخره زبانشناسى بمعنى دقيق بر مبانى طبيعى بنام فيلولوژى از پديده‌هاى ادبى قرون معاصر است بعلاوه علماء در مقام آنند كه علم سه‌مانتيك را كامل سازند و زبان كيهانى تحت عنوان‌egagnalat ?eM بوجود آورند.

قسمت پنجم- انواع ادبيات:

بطور كلى ادبيات را در هرزبان بنظم) yrteoP -eis ?eoP (و نثر) esorP (تقسيم ميكنند.

[نظم:]

نظم، سخنى است داراى آهنگ و ايقاع كه موسيقى ميتواند با آن همراهى كند و لغتهاى آن از جهت تعداد هجا يا بلندى و كوتاهى هجاها يا اتكاء بر هجاها هم‌آهنگ باشد و بتدريج شعر داراى قافيه و پس از آن داراى وزن كامل ميشود بدين معنى كه تعداد هجاهاى لغتهاى مساوى ميگردد و هجاى بلند در برابر هجاى بلند و هجاى كوتاه در مقابل هجاى كوتاه قرار ميگيرد.

[نثر:]

نثر سخنى است كه منظوم نباشد. نثر از جهت صورت به سه قسم تقسيم ميشود:

الف- نثر مرسل يا ساده كه نويسنده يا گوينده به تصنع توجه ندارد و تنها وظيفه اين نوع نثر تجزيه و تحليل مطلب و روشن كردن همه جوانب موضوع است.

ب- نثر متوسط كه تا حدودى نويسنده يا گوينده به صنايع ميپردازد.

ج- نثر فنى يا نثر مصنوع كه صنايع لفظى و معنوى) serugiF (در آن بكار ميرود و اين‌گونه نثر نوع كامل است چه نثر هميشه كوشش دارد كه بنظم نزديك شود و وزن و آهنگ پيدا كند اما بايد صنعتگرى در اينگونه نثر از روى تكلف نباشد و كاملا طبيعى جلوه‌گر شود چنانكه قطعات گلستان سعدى همه از اين دست است. در نثر فنى عربى و فارسى بيشتر به صنايع جناس و موازنه و سجع و مراعاة النظير توجه دارند. بارى چون راجع به انواع شعر در گفتار ششم بحث بميان خواهد آمد در اينجا به بيان مختصرى درباره انواع نثر ميپردازيم.