تا مدتى صوفيان در باب تعليمات خود كتاب نمينوشتند و دستورهاى مرشدان به اهل سلوك شفاهى بود و حتى ذكرهاى قلبى هرمريد جداگانه تعيين ميشد بقسمى كه مريد ديگر از آن خبر نداشت. از قرن چهارم هجرى ببعد نوشتن كتاب در اين باب معمول گرديد كتاب «التعرف» تأليف ابو بكر بن ابى الحق محمد بن ابراهيم بن يعقوب بخارى كلاباذى متوفى در سال ٣٨٠ از جمله آنهاست و كتاب شرح تعرف يا نور المريدين و فضيحة المدعين تأليف ابو ابراهيم بن اسماعيل مستملى بخارايى متوفى در سال ٤٣٤ به فارسى نوشته شده است رساله ابو القاسم قشيرى متوفى ٤٦٥ و كتاب «الرعايه» از حارث محاسبى متوفى در سال ٢٤١ يا ٢٤٣ و «اللمع» از ابو نصر سراج ملقب به كاوس العلماء متوفى در سال ٣٧٨ به زبان تازى و قوت القلوب ابو طالب مكى متوفى در سال ٣٨٣ يا ٣٨٦ بهمين زبان از جمله امهات كتب عرفانى است. كشف المحجوب ابو الحسن هجويرى جلابى متوفى در سال ٤٦٥ يا بعد از آن و نور العلوم ابو الحسن خرقانى متوفى به سال ٤٢٥ و كيمياى سعادت امام محمد غزالى متوفى در سال ٥٠٥ از آثار درخشان تصوف در زبان فارسى است. عده‌اى هم ضمن شرح‌حال يكى از بزرگان تصوف يا عموم مشايخ صوفيه تذكره‌ها نوشته‌اند. كتاب فارسى اسرار التوحيد فى مقامات الشيخ ابى سعيد از دسته اول و كتاب مفصل «حلية الاولياء» ابو نعيم اصفهانى (متوفى به سال ٤٠٢ يا ٤٠٣) به عربى و همچنين كتاب عربى طبقات الصوفيه ابو عبد الرحمن سلّمى متوفى در سال ٤١٢ و تذكرة الاولياء شيخ فريد الدين عطار متوفى در سال ٦٢٧ و نفحات الانس عبد الرحمن جامى متوفى در سال ٨٩٨ و مناقب العارفين احمد افلاكى متوفى در سال ٧٤٥ و رياض العارفين رضا قلى خان هدايت متوفى در سال ١٢٨٨ از دسته دوم بشمار است.

معروفترين كتابهاى علمى در باب تصوف چنانكه گذشت فتوحات مكى و فصوص الحكم محى الدين ابن العربى ملقب به شيخ اكبر متوفى در سال ٦٣٨ است بعلاوه احياء علوم الدين غزالى و منازل السايرين خواجه عبد اللّه انصارى و عوارف المعارف شهاب الدين ابى حفص عمر بن محمد سهروردى متوفى در سال ٦٣٢ و مصباح الهدايه عز الدين كاشانى متوفى سال ٧٣٥ و مرصاد العباد شيخ نجم الدين رازى معروف به نجم دايه متوفى در سال ٦٥٤ و معارف بهاء الدين ولد متوفى در سال ٦٢٧ و كتاب فيه ما فيه جلال الدين مولوى متوفى در سال ٦٧٢ و صد ميدان خواجه عبد اللّه انصارى متوفى در سال ٤٨١ (بنابر مشهور) و گلشن راز شيخ محمود شبسترى متوفى بسال ٧١٨ يا ٧٢٠ بايد در شمار كتب فلسفى عرفانى بحساب آيد. از اين كتابها كتاب عوارف به عربى و باقى به زبان فارسى نگاشته شده. بر فصوص الحكم ابن العربى و منازل السايرين انصارى شرحها نوشته‌اند و بر قرآن مجيد چند تفسير عرفانى نوشته شده كه مهمترين آنها تفسير روح البيان تأليف شيخ اسمعيل حقى و تأويل الآيات عبد الرزاق كاشى متوفى در سال ٨٨٧ و تفسير