ريشه كسب نيرو كند و شادابتر و برومندتر جلوه‌گر شود، چنانكه در خلال حمد خدا به نعت رسول ميپردازد و همچنين از شهرت نام خويش در مقدمه مدح اتابك سخن ميپردازد.

روش ايجاز و اطناب و مقام هركدام را بايد از شيوه گلستان آموخت. گاهى يك جهان معنى را در قالب الفاظ كوتاه ميريزد و گاه مطلبى را بسط ميدهد و معانى را در يكديگر درج ميكند. نمونه قسم اول، حكمتها و مثلها و حكايات كوتاه گلستان است و نمونه قسم دوم، حكاياتى از قبيل قصه مشت‌زن و جدال سعدى با مدعى است. بنابراين، گلستان، هم شيوه ايجاز پهلوى را نگاهداشته و هم روش اطناب تازى را با رنك‌آميزى از ذوق خويش در زبان فارسى وارد كرده و مايه غنا و توانگرى آن شده است. گلستان، در حقيقت، گلستان است و تنها يكنوع گل از خاك آن نرسته است. حكمت و موعظت و سيرت پادشاهان و عشق و عرفان، هركدام در نقطه‌اى از اين بوستان در حال خودنمايى است و آنچه خوبان همه دارند، گلستان تنها دارد.

كتابى با اين نفاست در دست ما است كه در هردوره‌اى از ادوار تاريخى پس از خود، مايه افتخار ما شده و زبان و ادب ما را تاكنون از هرتعرض و تجاوزى حفظ كرده است و اميد است كه تا قيام قيامت آنرا در ضمانت سلامت نگهدارد. پس همه افراد اين مرزوبوم و عامه علاقمندان به زبان شيرين فارسى نسبت به كتاب گلستان شيخ، دينى دارند كه بايد ادا كنند و هركس ميتواند بر حسب وسع خويش، بيش و كم از وام خويش را بپردازد و بر مقتضاى ايفاى همين وظيفه است كه ناچيز با كمى بضاعت خويش قدم در بازار ادب نهاده و همه نقد كيسه همت خود را در اين راه داده است و بر گلستان شيخ شرحى نگاشته كه خاص و عام، هر دو را بكار آيد. سعى من بر آن بوده كه هيچ نكته‌اى از گلستان فرونماند و همه مشكلات آن حل شود و افكار بلند شيخ كه در قالب تنگ الفاظ جاى گرفته، بسط يابد و فروعى كه بايد از هراصل استنتاج گردد با اشاره‌اى ارائه شود تا اصحاب فكر و ارباب ذوق، تأملى بيشتر كنند و دقائق و لطائف فراوانى كه در هرصدف آن نهفته است بيرون آرند.

خوشبختانه سازمان چاپ و انتشارات جاويدان كه يكى از باسابقه‌ترين و پركارترين ناشران ايران است، چاپ دوم اين كتاب را بنحو شايسته‌اى بانجام رسانيده و در كار جلد و چاپ و كاغذ و از همه مهمتر تصحيح مجدد آن تا حد ممكن كوتاهى نكرده است، تا جائى كه ميتوان گفت كتاب حاضر تا حدى از خطاى فاحش كه غيرقابل اغماض باشد دور مانده و چون مصححان آن دقيق بوده‌اند خطا بحداقل امكان رسيده است. باز از باب احتياط تصميم گرفته شد كه فهرست‌هاى كتاب جداگانه بطبع رسد تا هم حجم كتاب از تناسب خارج نگردد و هم اگر خطايى بنظر نگارنده ناچيز يا بنظر خوانندگان عزيز رسد در آن فهرست تصحيح شود. از خداوند خطابخش پوزش‌پذير اميدوارم كه نگارنده و خوانندگان را توفيق سعادت ارزانى دارد و سهو و غفلت خطاكاران را در قلم نيارد.

«اسفندماه يكهزار و سيصد و چهل و هشت خورشيدى»