شرح گلستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٤١ - قسمت اول - مزاياى زبان فارسى كه امروز به آن تكلم ميكنيم
ريزد و ذوقهاى گوناگون را با هم بياميزد.
ى- با آنكه فارسى گويشهاى گوناگون دارد و از هفت قرن پيش از ميلاد مسيح تاكنون يعنى قريب دو هزار و هفتصد سال زمان بر آن ميگذرد باز به آسانى ريشه هرواژه فارسى را ميتوان بدست آورد چنانكه «بزرگ» و «شهر» در كتيبه داريوش اول هخامنشى «وزرگ» و «خشثره» ضبط شده است. علاوهبر اين مزايا، خط فارسى خود نوعى هنر است و از جنس نقاشى و صورتگرى است. تنها براى استفاده از اين مزايا بايد حروف مصوت با شكل الف كوتاه و واو بريده و ياى شكسته تهيه كنيم و به حروف مطبوعاتى خود بيافزاييم تازه اگر اين كار هم بعمل نيايد هرصاحب ذوقى ميتواند تلفظ صحيح هركلمه فارسى را بىمدد حروف مصوته و بدون مراجعه به كتاب بدست آورد. مثلا در زبان فارسى هرگاه در آخر كلمه دو حرف ساكن باشد ادات «ور» با فتح واو تلفظ نميشود و به صورت صداى واوى درميآيد تا تلفظ آن سنگين نشود. مانند دستور- رنجور- مزدور. اما در صورتيكه آخر كلمه فقط يكحرف ساكن باشد واو، مفتوح به تلفظ ميآيد مانند «هنرور» «دانشور». حال شما اين دو قاعده را برخلاف بكار بريد خود بخوبى درمييابيد كه تلفظ كلمه با ذوق شما موافق نيست. در نوشتن كلمههاى فارسى باوجود آميزش با زبان عربى از روى شكل خط ميتوانيم املاء درست آنرا تقريبا حدس بزنيم و غالبا وضع بنوعى است كه اگر لفظى نادرست نوشته شود نازيبا مينمايد.
بطور كلى زيبايى از خصايص خط و لفظ فارسى است ازاينروى هرجا كه رعايت قاعده به زيبايى لطمه وارد آورد بايد از قاعده عدول كرد. بارى اميد است كه جوانان ايرانى سرمايه معنوى زبان خود را با ترجمه كتابهاى عربى و اروپايى و آمريكايى افزايش دهند و تا سرحد كمال از استعداد زبان مادرى خويش در اين جهان كه با سعى و اهتمام، امكان تحصيل هرنوع فوايد ممكن است مساعى جميل بكار برند و تراويدههاى افكار بزرگان دين و ادب و عرفان ايران را در اختيار جهانيان بگذارند، باشد كه ارواح تابناك فردوسى و نظامى و سعدى و مولوى و حافظ همچنانكه تاكنون به معنويت ايران و شناساندن انديشههاى بلند ايرانى به جهانيان ما را مدد كرده در كار جهانگير شدن الفاظ فارسى درى نيز ما را يار و ياور باشند.
ناگفته نماند كه جهت نيل به اين هدف عالى توجه به لهجههاى محلى لازم است تا با آشنا شدن به واژههاى اصيل فارسى، فرهنگ زبان خود را وسعت بخشيم و اين زبان را براى نمودن تنوعها و ريزهكاريها آمادهتر سازيم. از جانب ديگر فريفته تغيير خط نشويم چه اگر خداى ناخواسته چنين واقعهاى پيش آيد بر سر فارسى درى همان مىآيد كه بر سر زبان پهلوى گذشت؛ چنانكه ميدانيم گويش پهلوى با تغيير خط از ميان رفت و در دنبال آن همه آثار افتخارآميز ما يكباره از دست شد. پس، از اين گذشته بايد درس عبرت گرفت و خط ملى خود را