شرح گلستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٢٥٩ - حكايت«١٣» يكى از ملوك را شنيدم كه شبى در عشرت روز كرده بود
نعمت باشد و «هنگام فرصت» قيد بشمار آيد. از جانب ديگر، بقرينه بيت بعدى «هنگام فرصت» مفعول صريح ميشود.
______________________________ (٣٣٨)- مجال: اسم زمان يا مصدر ميمى است و در اينجا مجازا بمعنى موقع، استعمال شده است. مراد اين است تا موقع سخن و مقام گفتار را تشخيص ندهى، قدر خود را با بيهوده گفتن از ميان مبر.
(٣٣٩)- شوخ: (ر ك به تعليقات بر ديباچه شماره ٣٤٥).
(٣٤٠)- مبذر: با تشديد ذال. اسم فاعل از تبدير بمعنى اسرافكار.
(٣٤١)- چندان نعمت: كلمه چندان، صفت مبهم مقدارى است و افاده معنى تكثير ميكند. چندان نعمت برابر است با نعمتى بسيار.
(٣٤٢)- چندى مدت: مدتى اندك.
(٣٤٣)- بيت المال: بيت المال از تشكيلات مالى اسلام است كه از زمان پيغمبر اكرم تأسيس شده لكن روش خود پيغمبر و حضرت على آن بود كه بمحض رسيدن مال يا غنيمت، آنرا تقسيم ميكردهاند. از زمان عمر، بتقليد ايرانيان دفتر و ديوان وضع گرديد و اموال در بيت المال جمعآورى شد.
(٣٤٤)- مساكين: جمع مسكين است و مسكين صيغه مبالغه است از مصدر سكونت و مسكنت بعضى، امروزه بغلط سكونت را بمعنى اقامت و بجاى سكنى بكار ميبرند. ضمنا بايد دانست كه سكون ضد حركت است.
خزانه بيت المال لقمه مساكين است: اشاره است به آيه ٦٠ از سوره توبه (مرائة) إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ الخ
ترجمه: «فقط مصرف صدقه و زكوة، تأمين رفاه فقرا و مساكين» و طبقات معينه ديگر است كه در آيه مذكور ميباشد.
مساكين، كسانى هستند كه به اندازه كفاف معيشت خود تمكن نداشته باشند.
(٣٤٥)- طعمه اخوان الشياطين: اشاره است به آيه ٢٧ از سوره بنى اسرائيل:
إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً
ترجمه: اسرافكاران، برادران شيطانها هستند و شيطان نسبت به پروردگار خود ناسپاس بود.
(٣٤٦)-
|
ابلهى كو روز روشن شمع كافورى نهد ... |
بيت بر وزن شماره ١٤ با قافيه مردف.
(٣٤٧)- كافورى: منسوب است به كافور، كافور لفظ عربى است.) erhpmaC (ماده نباتى معطر است كه از درخت مخصوصى گرفته ميشود و در قديم، براى ساختن شمع از آن استفاده ميشده و در غسل اموات، برحسب دستور اسلامى استعمال ميشود و فعلا در معالجات قلبى و عصبى