در نتيجه جنگها و ستيزه‌ها و پيش آمدن پيروزيها و شكست‌ها اقوام نسبت به خدايان يكديگر نظرهاى گوناگون پيدا كردند. چنانكه گاهى الهه يك قوم پيش قوم ديگر بصورت ديوان و شياطين درآمدند و گاهى هردو دسته خدايان پذيرفته شدند ولى ميان آنها درجه‌بندى بعمل آمد و بالنتيجه نيمه خدايان و ديوان و پريان هم بعنوان اميد يابيم، موجوداتى قابل ستايش و نيايش شناخته شدند. عده‌اى از آدميان چنان قدرتى داشتند كه ميتوانستند در مقابل اراده خدايان بايستند يا وسيله اجراى اراده آنان باشند و گاهى هم خدايى عليه خداى ديگر از نيروى اينچنين آدميان استفاده ميكرد. ايشان قهرمانان انسانى هستند كه هرقوم و قبيله‌اى بوجود يكى از آنان مى‌بايست افتخار كند و حماسه‌سرايى آغاز نهد. بدين ترتيب از جانبى افسانه‌هاى خدايان و منظومه‌هاى دعائى يا اوراد منظوم ساخته شد و از جانب ديگر منظومه‌هاى حماسى‌seuqip ?e seis ?eoP بوجود آمد. مسلما در اينكار مانند كارهاى فكرى ديگر عيلاميان و بابليان و مصريان و ساكنان جزاير اژه پيشقدم بودند اما فعلا از آنان اثرى در دست نيست و ما از ميراث آن مردم كه به يونانيان رسيده است بهره‌مند و متمتع هستيم.

در ادبيات يونان از اورفوس) e ?ehprO (ولينوس) soniL (و موزه) e ?esuM (و تاميريس) sirymahT (و اولن) nelO (گفتگو ميشود اما اينان جنبه افسانه‌اى دارند و جز نام از ايشان چيزى بجاى نمانده است. ارفه را فرزند آپولون يكى از خدايان المپيك ميپندارند. وى كه بداغ همسرش گرفتار آمد براى نجات همسر فقيد خود تا عالم دوزخ هم پيش رفت و بر اسرار و رموز خدايان واقف گرديد اما بواسطه همين گناه، گناه رازيابى، دچار عقوبت زئوس خداى بزرگ المپيك شد و در صاعقه او بسوخت.

در قرن نهم پيش از ميلاد شاعرى نابينا بنام هومر در يونان پا بعرصه ظهور ميگذارد كه دو منظومه بزرگ حماسى يكى بنام منظومه ايلياد و ديگرى بنام منظومه اوديسه در جهان ادب از او يادگار است. در ادوار بعدى نه‌تنها سبك هومر مورد تقليد قرار ميگيرد و سى و سه منظومه از ديگران بنام سرودهاى هومرى ناميده ميشود بلكه از روش وى در قرون وسطى و قرون جديد شعراى بيشتر كشورهاى اروپا پيروى ميكنند. از قرن نهم پيش از ميلاد شعر تغزلى) euqiryl seis ?eoP (كه همراه با چنگ و رقص خوانده ميشد رواج يافت و اين تحول در نتيجه يك تحول سياسى بود كه با انقراض سلطنت جائرانه قديم و روى كار آمدن ميهن‌پرستان واقعى در يونان صورت گرفته بود. اينچنين نوع تغزل را ترپاندر مخترع گيتار سرود.

euqiriL

منسوب است به‌eryl به معنى چنگ و چون اختراع چنگ را به ارفه نسبت ميدهند ميبايست سابقه تغزل در يونان پيش از قرن هشتم باشد.

از قرن هشتم قبل از ميلاد «هزيود» منظومه‌اى اخلاقى ميسازد و از زبان جانوران پندها و اندرزها نقل ميكند يا از رفتار آنها تمثيلاتى ترتيب ميدهد و نثر يونانى هم به صورت داستانها