چه چيز دانا كرده است ترا بعليين يعنى بكتابى كه در آنجا حفظ شود و آن كتابيست يعنى نامه‌ايست مرقوم كه حاضر شوند آنرا يا گواه شوند بر آن مقربان، و ممكن است كه مراد تفسير «عليون» باشد و در «كتاب مرقوم» حذف مضاف شده باشد و مراد اين باشد كه عليون كتابيست مرقوم يعنى مكان و محل كتابيست چنين، و ممكن است كه «عليون» اسم نامه اعمال نيكوكاران شده باشد چنانكه ظاهر آيه شريفه است و معنى اين باشد كه: كتاب نيكوكاران يعنى آنچه نوشته مى‌شود از اعمال ايشان نه اصل نامه أعمال ايشان در عليين است و عليون نامه‌ايست مرقوم (تا آخر) و الله يعلم، و «آفريده دشمن ما را از سجين» يعنى از گل جهنم يا از طينتى كه مناسب جهنم بود چنانكه در شرح حديث اول مذكور شد، و «بدنهاى ايشان را از پست‌تر از آن» يعنى پست‌تر از آن در بدى و زبونى يعنى از گلى كه بآن پستى و زبونى نبوده نه از پست‌تر از آن يعنى بدتر و زبونتر از آن، زيرا كه ظاهرست كه شيعه ايشان بدتر از ايشان نيستند پس «خلق بدنهاى شيعه ايشان از طينتى بدتر از طينت بدنهاى ايشان» معقول نمى‌نمايد و اين معنى كه مذكور شد نظير آنست كه بعضى از مفسرين در تفسير آيه كريمه‌ «إن الله لا يستحيي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها» بدرستى كه خدا شرم نمى‌دارد از آنكه بزند مثلى را هر مثلى كه باشد پشه را پس آنچه بالاتر از آن باشد» يعنى از اين كه بزند مثل پشه يا آنچه بالاتر از آن باشد گفته‌اند كه: مراد از آنچه بالاتر از آن باشد اينست كه بالاتر از آن باشد در كوچكى نه آنكه بزرگتر از آن باشد، زيرا كه بعد از ذكر شرم نداشتن از مثل زدن پشه بطريق اولى لازم ميايد شرم نداشتن از مثل زدن به آن چه بزرگتر از آن باشد پس ذكر آن چندين فايده ندارد بخلاف آنچه كوچكتر از آن باشد، «پس دلهاى پيروان پائين مى‌آيند بسوى ايشان» يعنى ميل كنند بسوى ايشان و دوستى ايشان را دارند و چون مرتبه ايشان پست و جاى ايشان در اسفل دركات جهنم است پس كسى كه ميل كند بسوى ايشان بايد كه پائين آيد تا برسد بايشان يا همين ميل سبب پائين آمدن و پستى‌