شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦٥ - ٩٥٣١ ما كذب عاقل و لا زنى مؤمن
٩٥٢٨ ما تأكدت الحرمة بمثل المصاحبة و المجاورة.
سخت نمىشود حرمت بمثل مصاحبت و همسايگى، يعنى هيچ چيز سبب سختى و شدت احترام و رعايت حرمت مثل مصاحبت و همسايگى نمىشود و رعايت حرمت مصاحب و همسايه زياده از ديگران بايد داشت.
٩٥٢٩ ما نال المجد من عداه الحمد.
نرسد شرف و مجد را كسى كه درگذرد از او حمد، يعنى كسى كه احسان او بمردم نرسد كه بسبب آن حمد و ستايش او كنند او بشرف و مجد و بلندى مرتبه نرسد.
٩٥٣٠ ما أدرك المجد من فاته الجد.
در نيابد شرف و بلندى مرتبه را كسى كه فوت شود او را جد، يعنى جدى از براى او نباشد، و «جد» بفتح جيم و تشديد دال بى نقطه بمعنى بخت و طالعست، و بمعنى توانگرى نيز آمده، و ظاهر در اينجا معنى آخرست، و بنا بر معنى اول محصلى ندارد مگر اين كه بخت و طالع را كسى از اسباب وقوع حوادث داند چنانكه شايعست ميان عوام و آن بحسب ظاهر صورتى دارد و الله تعالى يعلم، و ممكن است كه «جد» بكسر جيم خوانده شود و معنى اين باشد كه: نرسد بشرف كسى كه فوت شود او را جد و بذل جهد در تحصيل كمالات و اسباب آن.
٩٥٣١ ما كذب عاقل و لا زنى مؤمن.
دروغ نگفته هيچ عاقلى، و زنا نكرده هيچ مؤمنى، مراد عاقل كامل است و همچنين مؤمن كامل است بقرينه جزو اول، و بعضى احاديث دلالت بر آن دارد، و ظاهر بعضى ديگر اينست كه زنا منافى اصل ايمانست بلكه دزدى نيز، و در بعضى نسخهها «خان» بجاى «زنى» است و بنا بر اين ترجمه اينست كه: و خيانت نكرده هيچ مؤمنى، و مراد همان مؤمن كامل مىتواند بود، و نسخه اول ظاهرترست باعتبار