شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤١٠ - ١٠٨٢٠ لا تخلو الأرض من قائم الله بحججه اما ظاهرا مشهورا و اما باطنا مغمورا لئلا تبطل حجج الله و بيناته
تلافى آن بر وجه أكمل ميكند بلكه در دنيا نيز و اين آيه كريمه است و مىبايد كه در كلام آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه با فقره بعد همراه بوده باشد كه بآن اعتبار از كلام آن حضرت نقل شده.
١٠٨١٩ لا يعاب الرجل بأخذ حقه و انما يعاب بأخذ ما ليس له.
عيب كرده نمىشود مرد بگرفتن حق خود، همانا عيب كرده مىشود بگرفتن چيزى كه نبوده باشد از براى او، يعنى عيب آنست كه مرد چيزى را كه حق او نيست بگيرد اما گرفتن حق خود عيب نيست.
١٠٨٢٠ لا تخلو الأرض من قائم الله بحججه اما ظاهرا مشهورا و اما باطنا مغمورا لئلا تبطل حجج الله و بيناته.
خالى نمىگردد زمين از بر پاى دارنده از براى خدا حجتهاى او را يا ظاهرى مشهور و يا باطنى پوشيده شده تا اين كه باطل نشود حجتهاى خدا و بينات او، مراد اينست كه زمين هرگز خالى نمىشود از پيغمبر يا امامى كه بر پاى دارد از براى خدا حجتهاى او را، يعنى تمام كند بر خلق حجتهاى خدا را بر وجوب ايمان باو و اطاعت و فرمانبردارى او رد هر باب، «يا ظاهرى مشهور» يعنى آن بر پاى دارنده گاه ظاهر و مشهورست چنانكه در أكثر أزمان و أعصار بوده، و «يا پنهان و پوشيده شده» مانند اين زمان ما كه امام ٧ غائب است، و «تا اين كه باطل نشود» يعنى چنين بر پاى دارنده در هر عصر و زمان لازم است تا اين كه باطل نشود حجتهاى خدا او شواهد او بر خلق، و مراد اينست كه بر حق تعالى لازم است در هر زمان نصب چنين بر پاى دارنده كه تواند كه حجتهاى خدا و شواهد او را بر خلق تمام كند و هر كه را شبهه باشد دفع آن نمايد و ايشان را عذر و بهانه در عدم ايمان و اطاعت نماند و اگر گاهى آن بسبب خوف و ترس از ايشان ظاهر نتواند شد تقصير و گناه