شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٣٢ - ١٠٩٠٢ لا يقاس بآل محمد صلوات الله عليهم من هذه الامة أحد، و لا يستوى بهم من جرت نعمتهم عليه أبدا
بيدار كه آنچه گويند بيفتد در خاطر او و دل او قفل نشده باشد بمرتبه كه پند و موعظه در آن در نيايد، يا مگر در نفسى بزرگ مرتبه، يا مگر در نفسى رام كه سركشى زياد نداشته باشد، يا مگر در نفسى صاحب قوت كه قوت بر مخالفت هوا و هوس خود داشته باشد.
و ممكن است كه واو واو عطف باشد و «همة» بكسر هاء و تشديد ميم مفتوح باشد و ترجمه اين باشد كه: مگر در نفسى بيدار و در همت و عزمى يعنى در صاحب همت و عزمى كه ترك آن شهوت و خواهش خود تواند كرد، و در بعضى نسخهها «فى ذى نفس يقظة و همة» است يعنى مگر در صاحب نفسى بيدار و همتى، و بنا بر آن تكلف معنى آخر كمترست، و الله تعالى يعلم.
١٠٩٠٠ لا تنفع الصنيعة الا فى ذى وفاء و حفيظة.
نفع نمىدهد احسان مگر در صاحب وفائى و حميتى، و مراد حميت نيكوست.
١٠٩٠١ لا خير فى لذة توجب ندما، و شهوة تعقب ألما.
نيست خيرى در لذتى كه لازم سازد پشيمانيى را، و شهوتى كه از پى آورد المى را.
[و فرموده است در وصف آل محمد ::]
١٠٩٠٢ لا يقاس بآل محمد صلوات الله عليهم من هذه الامة أحد، و لا يستوى بهم من جرت نعمتهم عليه أبدا.
سنجيده نمىشود با آل محمد- رحمتهاى خدا بر ايشان باد- از اين أمت هيچ كس، و برابر نمىشود با ايشان كسى كه روان شده نعمت ايشان بر او هرگز، «آل» بمعنى أهل است نهايت مخصوص شده استعمال آن در اهل كسى كه بزرگيى بوده باشد او را بحسب آخرت يا دنيا مانند آل ابراهيم :