شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٥٢ - ٩٨٧٨ مثل المنافق كالحنظلة الخضرة أوراقها، المر مذاقها
اى گروههاى مردمان بدرستى كه زنان ناقصان ايمان ناقصان عقلهاى، ناقصان بهرههايند، پس أما نقصان ايمان ايشان پس نشستن ايشانست در أيام حيض از نماز و روزه، و أما نقصان بهرههاى ايشان پس ميراثهاى ايشان بر نصف ميراثهاى مردانست، و اما نقصان عقلهاى ايشان پس گواهى دو زن مثل گواهى مرديست، پس بپرهيزيد از زنان بد، و باشيد از خوبان ايشان بر حذر.
مراد به «نقصان ايمان زنان» نقصان عبادات ايشانست يا بنا بر آنكه عبادات جزء ايمان باشند، و يا بنا بر اين كه باعث كمال ايمان ميشوند پس نقصان آنها نقصان ايمانست و بر هر تقدير دليل مذكور منطبق بر آن مىشود، و «دليل نقصان بهرههايشان» ظاهرست و محتاج ببيان نيست، و «دليل نقصان عقلهاى ايشان» همين است كه حق تعالى گواهى دو زن را بمنزله گواهى يك مرد قرار داده و اين وجهى ندارد مرگ نقصان عقل ايشان و اين كه عقل دو تاى ايشان بمنزله عقل يك مرد باشند و «تفريع پرهيز كردن از زنان بد بر سابق» باعتبار كمى عقل ايشان بلكه كمى ايمان ايشان نيز ظاهرست، و اما «بر حذر بودن از خوبان ايشان» پس آن نيز باعتبار كمى عقل ايشانست، زيرا كه با وجود نقصان عقل از خوبان ايشان نيز بدى دور نيست باعتبار كم عقلى مانند احمق، و يا تغيير حال ايشان از خوبى ببدى.
٩٨٧٨ مثل المنافق كالحنظلة الخضرة أوراقها، المر مذاقها.