شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٦٠ - ١٠٩٩٧ يا ابن آدم اذا رأيت الله سبحانه يتابع عليك نعمه فاحذره و حصن النعم بشكرها
اى بنده خدا شتاب مكن در عيب كردن بنده بسبب گناه او، پس بسا باشد كه آن آمرزيده شده باشد از براى او، و ايمن مباش بر نفس خود از كوچك معصيتى، پس بسا باشد كه تو عذاب كرده شده باشى بر آن، مراد اينست كه گناه خرد را نيز سهل بايد شمرد و ايمن نبايد بود از آن، بسا باشد كه آدمى معذب گردد بسبب گناه خردى.
١٠٩٩٧ يا ابن آدم اذا رأيت الله سبحانه يتابع عليك نعمه فاحذره و حصن النعم بشكرها.
اى پسر آدم هر گاه ببينى خداى سبحانه را كه پى در پى ميكند بر تو نعمتهاى خود را پس حذر كن از آن، و نگهدارى كن نعمتها را بشكر آنها، مراد اينست كه بپياپى آمدن نعمتهاى خدا بى فاصله بلائى و مصيبتى مغرور نبايد شد بلكه حذر بايد كرد از آن، بسا باشد كه آن استدراج باشد چنانكه مكرر مذكور شد پس بايد كه پناه برد بخدا از آن بتضرع و زارى و خيرات و مبرات، و «نگهدارى كن» حكم ديگرست در مطلق نعمتها باين كه نگهدارى آنها بشكر بايد كرد كه كفران نعمت باعث زوال آن مىشود، و در بعضى نسخهها «تتايع» بياى دو نقطه زير پيش از عين است و بنا بر اين ظاهر اينست كه «نعمه» بضم ميم خوانده شود و ترجمه اين باشد كه: هر گاه ببينى خداى سبحانه را كه شتاب ميكند بر تو نعمتهاى او، يا شتاب كرده بر تو نعمتهاى او، پس حذر كن از آن و «تتايع» اگر چه استعمال نمىشود مگر در شر نهايت چون بيم شريت آن هست استعمال آن مىتواند بود كه جهت اشاره بآن باشد.
پوشيده نماند كه مىتواند بود كه «تتايع» بفتح تاء و ضم عين خوانده شود بصيغه مضارع از باب تفاعل بحذف يك تا يا بفتح عين تا صيغه ماضى باشد از همان باب ليكن وجه اول ظاهرترست.