شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٦٥ - ١١٠٠٢ يا أباذر إنك إن غضبت لله فارج من غضبت له،
عليه، و اهرب منهم بما خفتهم عليه، فما أحوجهم الى ما منعتهم، و ما أغناك عما منعوك، و لو أن السماوات و الأرض كانتا على عبد رتقا ثم اتقى الله لجعل له منهما مخرجا، فلا يونسنك الا الحق، و لا يوحشنك إلا الباطل، فلو قبلت دنياهم لأحبوك، و لو قرضت منها لأمنوك.
اين كلاميست كه آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه فرمودهاند بأبىذر غفارى رضى الله عنه كه از أكابر صحابه رسول خداست ٦، و فضايل او ميانه همه اهل اسلام مشهور و معروفست، و از آن جمله حديث مستفيضى است كه آن حضرت ٦ فرموده كه[١]: بر نداشته زمين و سايه نينداخته آسمان بر صاحب زبانى راستگوتر از ابىذر، و چون او أعمال قبيحه عثمان را كه مىديد منع ميكرد او را و درشتى ميكرد با او، عثمان با او بد شد، تا اين كه آخر غضب كرد بر او و او را اخراج فرمود از مدينه مشرفه، و در وقت بيرون رفتن او آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه مشايعت فرمود او را و اين سخنان را باو فرمودند و ترجمه آن اينست كه:
اى اباذر اگر غضب كرده شده بر تو از براى خدا يعنى غضب كردهاند بر تو بسبب سخنانى كه تو گفته از براى خدا و از روى ديندارى پس اميد دار آن كسى را كه غضب كرده شده از براى او يعنى پروا مكن از آن غضب و اميدوار باش بخدا كه او تلافى آن خواهد كرد و انتقام ترا از آنكه غضب كرده خواهد كشيد، و ممكن است كه «غضبت» بصيغه معلوم خوانده شود و ترجمه اين باشد كه: اگر خشمناك شده تو از براى خدا، و مراد خشمناكى او باشد در اوقاتى كه منع عثمان مىكرده و درشتى مىكرده با او بسبب آن، پس اميد دار آنكه را غضب كرده از براى او يعنى پروا مكن از ايذا و آزارى كه رسانيدند بتو بسبب آن خشم تو، و غمگين
[١] - متن عبارت حديث بنا بر روايت مشهوره اينست( و در بعضى روايات فقره دوم مقدم بر او ليست):
« ما أقلت الغبراء و لا أظلت الخضراء على ذى لهجة أصدق من أبىذر الغفارى».