شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٧ - ٩٤٩٢ ما أفسد الأمل للعمل
٩٤٨٨ ما أبعد الاستدراك من الفوت.
چه چيز دور كرده است باز يافت را از فوت، مراد اينست كه كارى كه بايست بشود و فوت شود بسيار دورست كه تدارك و باز يافت شود پس سعى بايد كرد كه آن فوت نشود و از راه مبالغه در اين بفعل تعجب ادا شده كه مفاد آن تعجب است از دورى آن از آن، و سؤال از سبب آن كه چنان دوركرده آن را از آن،[١] اين بنا بر مذهب فراء است و بنا بر مذهب سيبويه ترجمه اينست كه: چيز عظيمى دور كرده بازيافت را از فوت و بنا بر مذهب اخفش اين كه: آنچه دور كرده بازيافت را از فوت چيز عظيمى است و حاصل هر سه يكيست و بر اين قياس در ساير فقرات نظاير اين.
٩٤٨٩ ما تزين متزين بمثل طاعة الله.
زينت نيافته زينت جوينده بچيزى مانند فرمانبردارى خدا.
٩٤٩٠ ما تقرب متقرب بمثل عبادة الله.
نزديكى نجسته يعنى بسوى حق تعالى نزديكى جوينده بمثل عبادت و بندگى خدا يعنى بچيزى ديگر مثل آن.
٩٤٩١ ما أقرب الأجل من الأمل.
چه چيز نزديك كرده است اجل را از امل، مراد تعجب است از نزديكى مرگ باميد، و استفهام و سؤال از سبب آن از براى تأكيد و مبالغه در آن، و غرض منع از اميدهاست و اين كه دنيا قابل قرار دادن آنها نيست بسبب كمال نزديكى مرگ.
٩٤٩٢ ما أفسد الأمل للعمل.
چه چيز فاسد كرده است اميد را از براى عمل يعنى نهايت فساد دارد آيا چه سبب داشته باشد كه چنان فاسد كرده آن را از براى عمل، و مراد اينست كه
[١] - از عبارت« اين بنا بر مذهب فراء است» تا آخر در حاشيه مندرج است و لفظ« منه» در آخر دارد تا اشاره باشد كه اين حاشيه نيز از خود شارح است، رحمة الله تعالى.