شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٤٨ - ١٠١٤٣ و الذى بعث محمدا
بعضى بعصيان، يا بريده شدن ايشان از يكديگر بسبب آن اختلاف و دشمنى كردن با يكديگر بسبب آن، و «كمچه زده خواهيد شد مانند كمچه زدن ديك تا اين كه بالا آيد آنچه پائين باشد و پائين رود آنچه بالا باشد، پس بالا رود بالاى شما پائين شما را» يعنى برتر گردد از آن، و «بالاى شما پائين شما را» يعنى و پائين گردد بالاى شما پائين شما را، و بقرينه مقابله با سابق و استنباط اين معنى از آن تصريح بآن نشده، و ظاهرتر اينست كه «يعلو» چنانكه در اينجا واقع شده سهوى باشد و صحيح «يعود» باشد چنانكه در نهج البلاغه واقع شده و بنا بر اين ترجمه اينست كه: تا برگردد أعلاى شما أسفل شما و أسفل شما أعلاى شما، يعنى جمعى از بلند مرتبههاى شما پست مرتبه گردند بسبب عصيان در اين وقت، و جمعى از پست مرتبههاى شما بلند مربته گردند بسبب اطاعت و انقياد در اين وقت، و بنا بر اين محتاج بتكلفى نيست، و «هر آينه پيش افتند در اين تغيير و انقلاب پيش افتادگانى» يعنى جمعى كه حالا پيش افتادگان باشند و قبل از اين تقصير كرده بودند و پس مانده بودند، و «هر آينه تقصير خواهند كرد پيش افتادگانى» يعنى جمعى كه پيش از اين پيش افتادگان بودند و پيش افتاده بودند بر ديگران، تقصير كنند در اين وقت و پس افتند از ديگران.
و ممكن است كه مراد به «سابقان» در هر دو موضع جمعى باشند كه قبل از اين بودند خواه سابق باشند در مرتبه و خواه نه، نه خصوص پيش افتادگان بحسب مرتبه، و حاصل اين باشد كه جمعى از ايشان كه در آن وقت تقصير كرده بودند در اين وقت پيش افتند بسبب سعى در حسن اطاعت و انقياد، و جمعى از ايشان كه آن وقت پيش افتاده بودند در اين وقت تقصير كنند و پس افتند، اما در نهج البلاغه در دويم «سباقون» است نه «سابقون» و بنا بر اين بمعنى «پيشى گيرندگان» است نه «پيشينيان» و بايد مراد همان وجه اول باشد و غرض از اين كلام معجز نظام اخبار مردم است باين كه اطاعت و انقياد آن حضرت تالى اطاعت و انقياد رسول خداست