شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٨٥ - ٩٦٢٠ ما نقص فى الدنيا زاد فى الآخرة
٩٦١٧ ما مزح امرء مزحة الا مج من عقله مجة.
مزاح نكند هيچ مردى مزاحى را مگر اين كه بيرون كند از دهن خود از عقل خود مجه يعنى بقدر آب دهن كه يك بار از دهن بيرون اندازد، مراد مذمت مزاح است و اين كه هر مزاحى كه كسى بكند نمىشود قدرى باعث نقصان عقل او نباشد و «بيرون كردن عقل از دهن» استعاره است از براى ناقص كردن آن بنا بر تشبيه آن بآب دهن كه يك مجه از آن بيرون اندازد، و پوشيده نيست كه هيچ حكمى نيست كه تخصيصى نداشته باشد يا مشروط بشرايطى نباشد كه بى يكى از آنها حكم چنان نباشد و بنا بر اين اين منافات ندارد با آنچه مشهورست كه آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه گاهى مزاح مىفرمودهاند چه مىتواند بود كه آن مزاحها باعتبار جهت حسنى كه در آنها بوده تخصيصى داده باشد حكم مذكور را، يا شرايط زشتى و ضرر مزاح در آنها نبوده باشد و الله تعالى يعلم.
٩٦١٨ ما التذ أحد من الدنيا لذة الا كانت له يوم القيامة غصة.
لذت نبرد هيچ كس از دنيا لذتى مگر اين كه بوده باشد آن از براى او روز قيامت غصه، و اين باعتبار اينست كه اكثر لذتهاى دنيا بى وزر و وبالى نباشد و آن لذتى كه شائبه آنها در آن نباشد ممكن است كه غصه بر آن باعتبار اين باشد كه در قيامت بر او ظاهر شود كه اگر آن لذت را نمىبرد در قيامت بعوض آن نعمتى مىيافت بهتر از آن پس غصه او بر فوت آن باشد.
٩٦١٩ ما زاد فى الدنيا نقص فى الآخرة.
آنچه زياد كرده در دنيا كم كرده در آخرت.
٩٦٢٠ ما نقص فى الدنيا زاد فى الآخرة.
آنچه كم كرده در دنيا زياد كرده در آخرت، از آنچه در شرح فقره سابق سابق