شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٠٤ - ١٠٧٩٣ لا يقوم عز الغضب بذل الاعتذار
بر امانت او نيست و باكى از خيانت ندارد.
١٠٧٩٠ لا دين لمن لا تقية له.
نيست دينى از براى كسى كه تقيه از براى او نباشد، مراد به «تقيه» پرهيزگارى و نگهداشتن خودست از محرمات و معاصى، يا خصوص تقيه از مخالفان و نگاهداشتن خود از ضرر ايشان بسلوك بر دين ايشان در حضور ايشان و پنهان- داشتن ايمان خود از ايشان.
١٠٧٩١ لا يكون العمران[١] حيث يجوز السلطان.
نمىباشد آبادى در جائى كه مىگذرد پادشاه، و در بعضى نسخهها «يجور» براء بى نقطه است كه مناسبترست و بنا بر اين ترجمه اينست كه: در جائى كه ظلم ميكند پادشاه.
١٠٧٩٢ لا يدخل الجنة خب[٢] و لا منان.
داخل نمىشود بهشت را بسيار مكر كننده و نه بسيار منت گذارنده.
١٠٧٩٣ لا يقوم عز الغضب بذل الاعتذار.
برابرى نمىكند عزت خشم بخوارى عذر گفتن، چون كسى كه خشمناك مىشود بر كسى و ايذاء و آزار او ميكند زياده از گناهى كه او كرده باشد گمان عزتى از براى خود ميكند باعتبار غلبه و زيادتى بر او، رد اين گمان فرمودهاند باين كه: اين عزت برابرى نمىكند بخواريى كه آخر بايد كشيد در عذر خواستن از او بلكه آن زياده بر اينست و در اين اشاره است باين كه عذر خواستن از او از براى دفع گناه خود
[١] - در أقرب الموارد گفته:« العمران( بضم العين) اسم للبنيان و لما يعمر به المكان و يحسن حاله بواسطة الفلاحة و كثرة الاهالى و نجح الاعمال و التمدن، يقال:
العدل أساس العمران».
[٢] - شارح( ره) بر بالاى خاء« خب» زبر و بر زير آن زير گذاشته و بر روى آن« معا» نوشته تا اشاره باشد باين كه قرائت آن بهر يك از دو وجه درست است.