شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٢٣ - ١٠٣٨٦ لا تشتغل بما لا يعنيك، و لا تتكلف فوق ما يكفيك، و اجعل كل همك لما ينجيك
كه خيانت كرده باشد او را اصل، پس بدرستى كه كسى كه نيست عقلى از براى او ضرر مىرساند ترا از آنجا كه گمان ميكند كه آن نفع مىدهد ترا، و كسى كه نيست اصلى از براى او بدى ميكند بسوى كسى كه نيكوئى ميكند بسوى او، «فوت شده باشد او را عقل» يعنى در نيافته باشد عقل را و عقلى نباشد از براى او، و «خيانت كرده باشد او را اصل» يعنى اصل شريف و نژاد بلندى نداشته باشد.
١٠٣٨٤ لا تعب غيرك بما تأتيه، و لا تعاقب غيرك بذنب ترخص لنفسك فيه.
عيب مكن غير خود را به آن چه ميكنى تو آنرا، و عقاب مكن غير خود را بگناهى كه رخصت دهى از براى نفس خود در آن، و در بعضى نسخهها بجاى «تعاقب» بقاف «تعاتب» بتاى دو نقطه بالاست و بنا بر اين ترجمه اينست كه:
و ملامت مكن.
١٠٣٨٥ لا تجعل ذرب لسانك على من أنطقك، و لا بلاغة قولك على من سددك.
مگردان تندى زبان خود را بر كسى كه گويا كرده ترا، و نه بلاغت گفتار خود را بر كسى كه براه درست آورده ترا، مراد منع از وانمودن تندى زبان خودست و إظهار كند نبودن آن در بحث و اعتراض بر معلم خود و اين كه بر او بحث و اعتراض نكند، يا از روى عجز و انكسار و كندى زبان سخن گويد، و همچنين منع از بلاغت بكار بردنست در اعتراض بر او و بر هر كه او را براه درستى رسانيده باشد.
١٠٣٨٦ لا تشتغل بما لا يعنيك، و لا تتكلف فوق ما يكفيك، و اجعل كل همك لما ينجيك.