شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣١٢ - ١٠٣٥٦ لا يقنطنك تأخير اجابة الدعاء، فان العطية على قدر النية،
و ربما تأخرت الاجابة ليكون ذلك أعظم لاجر السائل، و أجزل لعطاء النائل.
نوميد نسازد زينهار ترا تأخير كردن اجابت دعا، پس بدرستى كه عطيه بر اندازه عزم است، و بسا باشد كه پس افتد اجابت تا بوده باشد عظيمتر از براى اجر سائل و بيشتر از براى عطاى نائل يعنى نوميد نسازد ترا پس انداختن حق تعالى اجابت دعا را، و در بعضى نسخهها بجاى «تأخير» «تأخر» است و ترجمه اينست كه: نوميد نسازد ترا پس افتادن اجابت دعا، پس بدرستى (تا آخر) يعنى نوميد مشو از آن و ترك آن دعا مكن بسبب آن، زيرا كه عطيه حق تعالى بر اندازه عزم دعا كننده است هر چند عزم او قويتر باشد و طلب او بيشتر باشد عطيه حق تعالى بيشتر باشد و اين باعتبار اينست كه عطيه حق تعالى بكسى كه چيزى از او سؤال كند همان نيست كه آن را باو عطا كند بلكه با أجر و ثوابى هم باشد باعتبار اين كه آنرا از او سؤال كرده و متوسل شده در آن باو پس بسا باشد كه پس افتاد اجابت تا اين كه بوده باشد عظيمتر از براى اجر سائل و عظيمتر از براى عطاى نائل يعنى بخشش عطيه[١] كه باو كرده مىشود بسبب كثرت و زيادتى دعا و طلب او، و در بعضى أحاديث وارد شده كه: گاه هست كه تأخير اجابت دعا از براى اينست كه حق تعالى دوست مىدارد سؤال آن سائل را و آواز او را پس تأخير ميكند در اجابت آن تا بطول انجامد دعاى او و آواز او، و همچنين وارد شده كه سرعت اجابت دعا گاه هست كه باعتبار لطف بآن دعا كننده نيست بلكه باعتبار اينست كه حق تعالى دوست نمىدارد دعاى او را و ناخوش دارد آواز او را پس زود اجابت ميكند دعاى او را تا ديگر دعا نكند و آواز او را نشنود پس بنا بر اين
[١] - اين توجيه بجهت آنست كه بحسب ظاهر اضافه از قبيل اضافة الشيء الى نفسه ميباشد كه درست نيست و حاجتى بآن نيست، زيرا صحيح همانست كه در نهج البلاغه نقل شده است بعبارت« لعطاء الامل»( رجوع شود بوصيت امير المؤمنين بامام حسن ٨).