معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٨١ - مدخل

١١- قاريان قرآن در تلفظ و كتابت بسيارى از حروف قرآن و كلمات آن با هم اختلاف دارند. مؤلف در پاسخ مى‌گويد: بارها در اين كتاب آورده‌ايم كه مسأله تفاوت قرائت‌ها و كتابت‌ها از رهگذر اجتهادات و سليقه‌هاى قاريان و كاتبان پديد آمده است، و اين مسأله با تحريف‌پذيرى قرآن فرق دارد.[١]

فصل ديگر كتاب، چنين عنوانى دارد: «منابع مورد اعتماد نورى‌، خود بى‌اعتبارند».[٢]

عنوان فصل ديگر «هزار و يك حديث» نام دارد. مؤلف مى‌نويسد كه‌ محدث نورى‌ ١١٢٢ حديث براى اثبات تحريف‌پذيرفتن قرآن نقل كرده و گفته است كه ٦١ حديث دلالت عام دارد و ١٠٦١ حديث دلالت خاص. اما اكثريت آن‌ها از منابع و اصولى نقل شده كه اعتبار ندارند كه اگر اينها را از عدد اخير كسر كنيم، تعداد ٨١٥ حديث از آن كاسته مى‌شود. باقى‌مانده ٣٠٧ حديث است. و از اينها هم بخش عمده به اختلاف قرائات مربوط مى‌شود، به‌خصوص آنچه‌ طبرسى‌ در تفسير مجمع البيان‌ نقل كرده و اينها ١٠٧ مورد است. باقى‌مانده نهايى ٢٠٠ حديث است كه بايد به آن‌ها پرداخت؛ و اينها هفت نوع‌اند:

١. روايات تفسيرى يا توضيحى يا بيان شأن نزول يا تأويل آيه يا تعيين مصداقى از ميان مصاديق كه اينها بخش اعظم اين ٢٠٠ مورد را تشكيل مى‌دهد؛ و مؤلف ٢٠ حديث از آن‌ها را نقادى مى‌كند.[٣]

٢. نوع دوم عبارت است از قرائات منسوب به ائمه؛ كه از اين مورد ٦ نمونه نقل مى‌كند.[٤]

٣. نوع سوم احاديثى است كه در آن‌ها كلمه «تحريف» به كار رفته است، و مراد از آن‌ها تفسير ناروا يا تفسير به رأى است.[٥]

٤. نوع چهارم رواياتى است كه به آن‌ها استناد شده، ولى استنادها بى‌اعتبار

[١] . همان، ص ١٧٩.

[٢] . همان، صص ١٩٢- ١٨٢.

[٣] . همان، صص ٢٠٨- ١٩٧.

[٤] . همان، صص ٢١٢- ٢٠٨.

[٥] . همان، صص ٢١٦- ٢١٢.