معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٢٦ - ذهبى و كتاب التفسير و المفسرون
آغاز امام جماعت مساجد اوقاف و سپس مدرس دانشكدههاى الازهر و در ادامه، رئيس دانشكده شريعت و در نهايت وزير اوقاف مصر شد.[١] او صاحب آثار متعددى از جمله كتاب التفسير و المفسرون، اسرائيليات فى التفسير و الحديث، الاتجاهات المنحرفه فى التفسير؛ مقدمه فى علم التفسير است كه در بين آثار او، مهمترين اثر همان كتاب التفسير و المفسرون مىباشد.
كتاب التفسير و المفسرون در سه جلد در سال ١٩٧٦ كه آخرين سالهاى عمر او بوده، منتشر شده و براى درس مكاتب و روشهاى تفسيرى در دانشگاههاى كشورهاى اسلامى، مورد استفاده قرار گرفت. البته آيتالله معرفت بر اين باور بود كه جلد سوم كتاب كه در آن بيشترين حمله به عقايد و تفاسير شيعه وجود دارد،[٢] بعد از وفات دكتر ذهبى جمعآورى و نگارش شده است:
كتاب التفسير و المفسرون ذهبى از موضوعات زير برخوردار است:
سير تطور تفسير در عصر صحابه، تابعين، بيان مذاهب و مناهج تفسيرى، بررسى مهمترين تفاسير اهل سنت و شيعه و روشهاى تفسيرى آنها، بررسى عقايد مذاهب اسلامى و ارتباط آنها با تفسير، بررسى رويكردهاى تفسيرى در دوره معاصر، بررسى روايت بطن و تفاسير باطنى و ...[٣]
مىتوان از اهم عناوين كتاب التفسير و المفسرون به موارد زير اشاره كرد:
جلد اول: التفسير في عهد النبي و الاصحابه و مصادرهم، قيمه الماثور عن الصحابه و مميزاتهم، التفسير في عصر التابعين و مدارسهم، قيمه التفسير الماثور عن التابعين ومميزاتهم؛ التفسير في عصور التدوين و الوانهم و اسباب الوضع فيهم و اثرالاسرائيليات في التفسير و اشهر ما دون من كتب التفسير الماثور و خصائص هذه الكتب كجامع البيان و الكشف و البيان و الدرالمنثور ... التفسير بالراي و اقسامه و اهم كتب التفسير بالراي الجائز، التفسير بالراي المذموم او تفسير الفرق المبتدعه كالمعتزله و قيمه الكشاف العلميه و موقف الزمخشري في التفسير.
[١] . مجله تخصصى طلوع،( ويژهنامه نقد آراى ذهبى) ش ١٢، ص ٢٠٦.
[٢] . همان.
[٣] . التفسير و المفسرون، ج ١، ٢، ٣( فهرست مطالب).