معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٣١ - ١ تقسيم ناصواب تفسير به رأى به ممدوح و مذموم

منصفانه قلم زده است. از اين رو استاد معرفت سعى در دفاع از تفاسير مذكور دارد تا روش و منهج آن‌ها را به‌صورت كامل و صحيح ارائه دهد.[١]

مؤلف محترم در بيان بحث تفسير به راى، تفاسير نقلى و اسرائيليات، به گونه‌اى وارد بحث شده است كه هر محقق منصفى را تسليم خود مى‌كند. وى در معرفى مفسرينى چون‌ ابن عباس‌، از منزلت او دفاع مى‌كند و مى‌گويد:

او خود را مفتخر به شاگردى حضرت‌ على‌ (ع) مى‌شمارد و هر آن چه را در تفسير بيان مى‌كند، از امام مى‌داند.[٢]

با مطالعه كتاب مذكور هر كسى روش تفسيرى اماميه و مفسران آن‌ها را معقول و مطمئن مى‌انگارد. اين كتاب در معرفى ديدگاه شيعه از منزلت بالايى برخوردار است و در هر مورد، معتقدات شيعه را به‌خوبى بيان مى‌كند و خرافات اسرائيلى را كه با عقايد اماميه در مورد پيامبران از جمله عصمت آن‌ها سازگارى ندارد، تخطئه مى‌كند.

لغرش‌هاى ذهبى از نظر آيت‌الله معرفت‌

آيت‌الله معرفت معتقد است كه‌ ذهبى‌ در مواردى دچار انحرافاتى شده كه او را در پرتگاه ضلالت قرار داده است.[٣] از نظر آيت‌الله معرفت، ذهبى‌ از مبانى فكرى نادرستى برخوردار است كه سبب انحراف در ديدگاه‌ها و بيان و تحليل روش‌هاى تفسيرى اماميه شده است. مهم‌ترين لغزش‌هاى‌ ذهبى‌ را در كتاب‌ التفسير و المفسرون‌ از نظر آيت‌الله معرفت مى‌توان در موارد ذيل دانست:

١. تقسيم ناصواب تفسير به رأى به ممدوح و مذموم‌

در نخستين لغرش‌هاى‌ ذهبى‌ كه حضرت آيت‌الله معرفت در آغاز جلد اول كتاب‌ التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب‌ بدان مى‌پردازد،[٤] تحليل روش‌هاى‌

[١] . التفسير و المفسرون، ج ٢، تفاسير ياد شده.

[٢] . المحرر الوجيز فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٢٤٦

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٦٢( ذيل احكام القرآن جصاص).

[٤] . همان، ج ١، ص ١٨.