او بيان حقيقت در فهم آيات فقهى مانند آنچه در آيه شريفه: ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ‌[١] بيان مى‌كند و سعى دارد دليل بياورد كه حتى كسى كه روزه مستحبى انجام داده، لازم است آن را به اتمام برساند و رأى‌ جصاص‌ حنفى هم‌رأى با رأى مالكى است و اختلاف، ناشى از اختلاف احاديث است.[٢]

آيت‌الله معرفت هم چنان بيان مى‌دارد كه‌ ذهبى‌، نسبت به تمايل‌ جصاص‌ به اعتزال و حمله او به‌ معاويه‌ اعتراض مى‌كند[٣] به اين جهت كه‌ جصاص‌ امكان رؤيت حق را منتفى دانسته، در حالى كه از نظر آيت‌الله معرفت، ديدگاه‌ جصاص‌ عاقلانه و مورد قبول است و بدبينى‌ جصاص‌ هم نسبت به‌ معاويه‌ به جهت ثبات عقيده و اتقان رأى او است؛ زيرا معاويه‌ بر امام زمانش شوريده و لذا بدبينى نسبت به او طبيعى است.[٤]

آيت‌الله معرفت يادآور مى‌شود كه‌ جصاص‌ در ذيل آيه:

وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى‌ فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِي‌ءَ إِلى‌ أَمْرِ اللَّهِ،[٥]

معتقد است بر طبق آيه شريفه در نزاع بين‌ على‌ و معاويه، على‌ محق بوده و معاويه‌ در رديف گروه فئه ياغيه است؛ ولى‌ ذهبى‌ در خصوص قضاوت‌ جصاص‌ معتقد است كه او نمى‌بايد بر معاويه‌ حمله كند؛ زيرا او از صحابه بوده است و نمى‌بايد اين چنين آيات را مطابق ميل و هوس تأويل كند.[٦]

آيت‌الله معرفت يادآور مى‌شود، دفاع‌ ذهبى‌ از معاويه‌ و تخطئه تفسير جصاص‌، نادرست و غير عاقلانه است و شايد نحوست دفاع از معاويه‌، دامنگير ذهبى‌ شد و او را به پرتگاه ضلالت و گمراهى كشاند؛ زيرا او در پايان عمر به بدترين وجه به قتل رسيد.[٧]

[١] . بقره، آيه ١٨٧.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٥٧.

[٣] . التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٠٩.

[٤] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٦٠.

[٥] . حجرات، آيه ٩.

[٦] . التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣١٠( احكام القرآن جصاص).

[٧] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٦٢.