معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦١١ - ب وجود اشارات علمى در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربى در فهم و تفسير آنها

مثل بديهى مى‌شود. همچون «حركت زمين» كه در عصر ما مثل بديهى شده است. همان طور كه گاهى انسان به وسيله قراين خارجى يا دلايل عقلى كه مطلب را پشتيبانى مى‌كند، در مورد يك گزاره علمى به قطع مى‌رسد.

در تفسير علمى بين علوم تجربى قطعى و نظريه‌هاى ظنّى علوم تجربى تفاوت گذاشته مى‌شود. استفاده از نوع دوم در تفسير علمى قرآن صحيح نيست، چرا كه نظريه‌هاى ظنّى علوم، گاهى صدها سال در حوزه علم مى‌ماند، سپس تغيير مى‌كند،[١] پس نمى‌توان تفسير قرآن را بر آن‌ها بنا نهاد.

مرحوم علامه معرفت در اين مورد مى‌نويسند:

به كارگيرى ابزار علمى براى فهم معانى قرآنى، كارى بس دشوار و ظريف است، زيرا علم حالت ثبات ندارد و با پيشرفت زمان، گسترش و دگرگونى پيدا مى‌كند و چه بسا يك نظريه علمى- چه رسد به فرضيه- كه روزگارى حالت قطعيت به خود گرفته باشد، روز ديگر هم چون سرابى نقش بر آب، محو و نابود گردد. لذا اگر مفاهيم قرآنى را با ابزار ناپايدار علمى تفسير و توجيه كنيم، به معناى قرآن كه حالت ثبات و واقعيتى استوار دارند، تزلزل بخشيده و آن را نااستوار مى‌سازيم. خلاصه گره زدن فرآورده‌هاى دانش با قرآن، كار صحيحى به نظر نمى‌رسد. آرى! اگر دانشمندى با ابزار علمى كه در اختيار دارد و قطعيت آن برايش روشن است، توانست از برخى ابهامات قرآنى پرده بردارد، كارى پسنديده است.[٢]

ب. وجود اشارات علمى در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربى در فهم و تفسير آن‌ها

در قرآن كريم بيش از ١٣٢٢ آيه وجود دارد كه به مطالب علمى و طبيعت‌

[١] . همچون نظريه بطلميوسى(ptoemaos - قرن دوم ميلادى) در مورد اينكه زمين، مركز جهان است و خورشيد و ستارگان در هفت فلك به دور آن مى‌چرخند. اين نظريه حدود چهارده قرن بر فكر بشر سايه افكنده بود. سپس توسط كپلر، كپرنيك و گاليله دگر گون شد و ديدگاه كنونى( يعنى حركت زمين به دور خورشيد) جاى آن را گرفت.

[٢] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ٣٤٤؛ نيز ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٦، ص ١٢.