معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٩٤ - مصحف امام على(ع)

جعفى‌ (ت ١٢٧ ق) از امام‌ باقر (ع) شش روز ياد كرده است.[١] با تكيه به پاره‌اى از روايات مثل روايت‌ سليم بن قيس‌ كه عرضه مصحف را مصادف با شروع بيعت مردم با ابوبكر دانسته، بايد گفت: نقل سه يا شش روز صحيح‌تر است و اگر عرضه مصحف را مصادف با زمان بيعت خود حضرت با ابوبكر بدانيم، بايد نقل شش ماه را صحيح بدانيم؛ چون آورده‌اند كه آن حضرت پس از وفات حضرت‌ زهرا (س) با ابوبكر بيعت كرد و وفات آن حضرت را نيز شش ماه پس از وفات رسول خدا (ص) ذكر كرده‌اند. آيت‌الله معرفت با ذكر قول شش ماه در كتاب تاريخ قرآنش به اين قول گرايش نشان داده است.[٢]

چنان كه ملاحظه مى‌شود، ظاهر اين دو دسته از روايات با يكديگر متعارض است. منتها آيت‌الله معرفت به‌طور عمده به نقل روايات دسته دوم پرداخته است و درباره چگونگى جمع ميان اين دو دسته از روايات بحث نكرده است. به هر حال درباره چگونگى جمع اين دو دسته از روايات و رفع تعارض ميان آن‌ها دو احتمال قابل طرح است:

احتمال اول، اين است كه امام‌ على‌ (ع) دو بار به جمع‌آورى قرآن پرداخت: يكبار در زمان حيات رسول خدا (ص) كه امام‌ على‌ (ع) با املاى آن حضرت و خط خود تنزيل و تأويل قرآن و آنچه را تا روز رستاخيز به آن حاجت است، حتى خون‌بهاى خراش براى اوصياى پس از خود نوشت و از آغاز نيز بنا بر اين نبوده است كه اين مصحف به مردم عرضه شود؛ بلكه بنا بوده است كه آن به‌عنوان ميراث شخصى اوصياى پيامبر اسلام (ص) در اختيار آنان قرار گيرد. بار ديگرى كه امام‌ على‌ (ع) به گردآورى قرآن روى آورد، پس از وفات پيامبر اسلام (ص) بود كه اين بار از روى قرآن‌نوشته‌هايى كه در خانه پيامبر (ص) نگه‌دارى مى‌شد، بنا بر وصيت آن حضرت قرآنى را جهت عرضه به مردم تأليف كرد؛ اما پس از آنكه مردم از پذيرش آن سرباز زدند، اين قرآن نيز به‌

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤٠، ص ١٥٥ و ج ٨٩، ص ٥١؛ محمد بن‌على صدوق، التوحيد، صص ٧٣- ٧٢.

[٢] . محمدهادى معرفت، تاريخ قرآن، ص ٨٥.