است، در جاى ديگر كه ابوبكر را اولين كسى مى‌شمارد كه كتاب خدا را جمع كرد،[١] صحيح‌ترين روايت مى‌خواند.[٢] ديگران نيز بيش از اين بر روايات مربوط به مصحف امام‌ على‌ (ع) ايراد نگرفته‌اند تا آنكه‌ محدث نورى‌ كتاب‌ فصل الخطاب‌ خود را در اثبات تحريف قرآن تأليف كرد و در آن با تمسّك به رواياتى آورد كه در مصحف امام‌ على‌ (ع) زيادات و تغييراتى بوده است.[٣] در پى آن، برخى از علماى اهل سنت بار ديگر به ايراد گرفتن بر روايات مربوط به مصحف امام‌ على‌ (ع) روى آوردند و اعتقاد به وجود مصحفى براى امام‌ على‌ (ع) را افسانه و مستلزم تحريف قرآن دانستند.[٤] در مقابل، علماى شيعه نيز درصدد پاسخ برآمدند و لزوماً هرگونه تفاوتى را در مصحف امام‌ على‌ (ع) مستلزم تحريف ندانستند.[٥] آيت‌الله معرفت از جمله كسانى است كه با پذيرفتن اين روايات، تفاوت ترتيب يا وجود زيادات را در آن مصحف مستلزم تحريف ندانسته است.[٦]

گزارش مصحف امام‌ على‌ (ع) نخست در لابه‌لاى كتاب‌هاى روايى مانند كتاب‌ سليم بن قيس‌ (ت بعد ٧٥ ق)، مسند احمد بن حنبل‌ (ت ٢٤١ ق)، صحيح بخارى‌ (ت ٢٥٦ ق)، بصائرالدرجات صفار (ت ٢٩٠ ق)، الغيبه نعمانى‌ (٣٨٠ ق)، الغيبه و الامالى و التوحيد صدوق‌ (ت ٣٨١ ق)، يا كتاب‌هاى تاريخى مثل‌ طبقات ابن‌

[١] . اين روايت را سفيان بن سعيد ثورى از عبد خير نقل كرده است كه درباره او آورده‌اند: او از زبان اهل بيت( ع) به سود خلفا حديث جعل مى‌كرد) ر. ك: سيد ابوالقاسم خوئى؛ معجم رجال الحديث، ذيل سفيان ثورى(؛ به اين ترتيب اين روايت برخلاف روايت قبلى جعلى است.

[٢] . احمد بن محمد بن حجر عسقلانى، فتح البارى، ج ١٢، ص ٩.

[٣] . ميرزا حسين نورى، فصل الخطاب فى تحريف كتاب رب الارباب، ص ٩٧؛ نجارزادگان، سلامه القرآن من التحريف، ج ١، ص ٣٦٩

[٤] . ر. ك: احسان الهى ظهير، الشيعه و القرآن، ص ٨٠؛ محب‌الدين خطيب، الخطوط العريضه للأسس التى قام عليها دين الشيعه، ص ١٥؛ صابر طعيمه، الشيعه معتقداً و مذهباً، ص ١٠٥؛ مصطفى شكعه، الاسلام بلامذهب، ص ١٨٩؛ ناصر بن عبدالله قفارى، اصول مذهب الشيعه الاثنى عشريه، ج ١، صص ٢٠٢ و ٢٣٥.

[٥] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٢، ص ١١٩؛ سيد محمد على ايازى، مصحف امام على( ع)، ص ٢١١

[٦] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، صص ٢٩٦- ٢٨٨.