معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٤ - فصل سوم جمعبندى و مقايسه دو ديدگاه

اين كتاب هدايت براى تقوا پيشگان است.

آيه:

بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ* فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ[١]

يعنى در علم الهى مقدر شده كه اين كتاب از كيد خائنان و تحريف اهل باطل، محفوظ باقى مى‌ماند.

بنابراين فرض دو وجود براى قرآن و ادله‌اى كه بر آن اقامه شده، ناتمام است. اساساً، فايده نزول دفعى قرآن به آسمان دنيا يا آسمان چهارم در بيت المعمور يا بيت العزّه و سپس نزول تدريجى آن در طول عهد رسالت چيست؟ آيا براى وجود قرآن به آن وجود روحانى بسيط در آن مكان رفيع ثمره‌اى است كه به اهل آسمان‌ها يا ساكنان زمين مى‌رسد؟ اگر براى چيزى دو وجود باشد (وجود مبذول و وجود محفوظ) آيا اطلاق عنوان تأويل بر وجود ديگر براى اين وجود صحيح است؟ اين نيست، مگر كلام شعرى كه از ذوق عرفانى برخواسته و از جدل و استدلال دور است، آرى! مى‌توان گفت: استحسان عقلانى مجرّد است.[٢]

حاصل كلام استاد اين است كه قرآن كريم حقيقت و ماهيتى غير از آنچه كه در دسترس است، ندارد.

فصل سوم: جمع‌بندى و مقايسه دو ديدگاه‌

نگارنده در پايان ضمن اهداى خالصانه‌ترين درود و تحيات خود به روح بلند و ملكوتى اين دو طاير قدسى‌نشين، گرچه در پيشگاه حضرت استاد زانوى ادب بر زمين فرا زند، ليكن تحقيق دقيق و كلام لطيف استادِ استاد علامه‌ طباطبايى‌ را ترجيح مى‌دهد و براى قرآن حقيقتى بسيط غير از الفاظ و عبارات‌

[١] . بروج، آيات ٢٢- ٢١.

[٢] . هل يصيح- اذا كان للشئ وجودان وجود مبذول و وجود محفوظ- أن يطلق علي وجوده الاخر عنوان التأويل لهذا الوجود؟ ان هذا الاحكام شعري مقترح عن ذوق عرفاني صوفي بعيد عن مجالات الجدل و الاستدلال نعم سوي استحسان عقلاني مجرد!. ر. ك: التفسير و المفسرون، ج ١، صص ٤٣- ٢٩؛ محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم‌القرآن، ج ١، ص ١٢٠ و ج ٣، صص ٣٤- ٣١.