معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣١ - ٤ ١ عثمان چه كسى را براى كتابت و املاى قرآن معين كرد؟

٤. ١. عثمان چه كسى را براى كتابت و املاى قرآن معين كرد؟

در اينكه‌ عثمان‌ چه كسى را جهت كتابت و املاى قرآن انتخاب كرد، در بين روايات اختلاف ديده مى‌شود، بعضى دلالت دارد كه‌ عثمان‌، زيد بن ثابت‌ و ابن زبير و سعيد و عبدالرحمن‌ را انتخاب كرد،[١] مانند:

عثمان‌ به‌ زيد بن ثابت‌ و عبدالله بن زبير و سعيد بن العاص‌ و عبدالرحمن بن الحرث بن هشام‌ امر كرد كه قرآن را در مصاحف نسخه‌بردارى نمايند.[٢]

بعضى روايات ديگر دلالت دارد كه‌ عثمان‌، زيد را براى كتابت و سعيد را براى إملاى آن انتخاب كرد؛ مانند:

زمانى كه‌ عثمان‌ از كار (توحيد مصاحف) فارغ شد، سئوال كرد كاتب‌ترين مردم كيست؟ گفتند: زيد بن ثابت‌ كاتب پيامبر (ص)، بعد سئوال كرد چه كسى أعرب مردم است؟ گفتند: سعيد بن العاص‌، عثمان‌ گفت: پس‌ سعيد إملا كند و زيد بن ثابت‌ بنويسد، پس‌ زيد (قرآن را) نوشت.[٣]

بعضى از روايات دلالت دارند كه‌ عثمان‌ يك نفر از طايفه ثقيف را براى كتابت و يك نفر از طايفه هذيل را براى إملاى آن انتخاب كرد؛ مانند:

عثمان بن عفان‌ زمانى كه اراده نوشتن مصحف را نمود گفت: شخصى از طايفه هذيل املا كند و شخصى از طايفه ثقيف آن را بنويسد.[٤]

بعضى از روايات صراحت دارند كه كاتب از طايفه ثقيف و املا كننده از طايفه هذيل نبوده است.

وقتى كه مصحف (مصحفى كه به دستور عثمان‌ جمع شده بود) را نزد عثمان‌ آوردند و اشتباهاتى را در آن ديد گفت:

اگر املا كننده از طايفه هذيل و كاتب هم از طايفه ثقيف بود، اين اشتباهات در آن يافت نمى‌شد.[٥]

[١] . همان، صص ٢٤٨- ٢٤٧.

[٢] . محمد بن اسماعيل بن ابراهيم البخارى، صحيح بخارى، ج ٦، ص ٩٩؛ كتاب الجهاد والسير، ح ٢٥٩٦.

[٣] . كنز العمال بهامش مسند احمد بن حنبل، ج ٢، ص ٥١.

[٤] . على بن حسام الدين عبدالملك المتقى الهندى، منتخب كنز العمال، ج ١، ص ٦١٨.

[٥] . همان.