معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٢ - ٣ صحيح انگاشتن آراى صحابه در تفسير

براى هر كارى سوار كارى هست و سوار كار و استاد قرآن‌ ابن عباس‌ است‌[١].

ابن عباس‌ مى‌گويد:

ما اخذت عن التفسير القرآن فان علي بن ابي طالب.

من هر آنچه را در تفسير فراگرفته‌ام، از على‌ (ع) بوده است‌[٢].

استاد معرفت به شخصيت عالمانه تفسيرى او اشاره دارد كه او را حبر الامه و ترجمان القرآن و اعلم الناس بالتفسير دانسته‌اند[٣] و به نقل از ابن حجر مى‌آورد كه پيامبر در حق او فرمود:

اللهم بارك فيه و انشر و اللهم علمه الكتاب و الحكمه‌[٤].

ايشان پس از كلام‌ ذهبى‌ در خصوص مراجعه به اهل كتاب از ابن عباس‌ ياد مى‌كند كه‌ ذهبى‌ مى‌گويد:

كان ابن عباس يرجع الي اهل الكتاب و ياخذهم.

و هم او مى‌گويد:

فابن عباس و غيره من الصحابه كانوا يسألون علماء اليهود.[٥]

ابن عباس‌ و ديگر صحابه از علماى اهل كتاب پرسش مى‌كردند و به آن‌ها مراجعه مى‌نمودند. آيت‌الله معرفت يادآور مى‌شود كه گرچه‌ ذهبى‌، ابن عباس‌ را از هر گونه مراجعه به اهل كتاب به دور دانسته و تنها مراجعه او را در خصوص قصص دانسته است، ولى چنين انديشه‌اى در خصوص‌ ابن عباس‌ صحيح نبوده است. او خود از عالمان صحابه بوده است كه با وجود پيامبر (ص) و على‌ (ع) نيازى به اهل كتاب حتى در قصص نداشته است.[٦]

آيت‌الله معرفت يادآور مى‌شود چنين انديشه‌اى كه‌ ابن عباس‌ و ديگر صحابه بر اهل كتاب مراجعه مى‌كردند، برخواسته از مستشرقين است كه از

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢٢، ص ٣٤٣.

[٢] . المحرر الوجيز، ج ١، ص ٢٤٦( مقدمه)

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٢٢٤

[٤] . اسد الغابه، ج ٣، ص ١٩٢.

[٥] . التفسير و المفسرون، ج ١، صص ٥٠- ٤٩.

[٦] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ٢/ ١٢٧